معتبر مى‌دانند. پيروان اين ديدگاه با استناد به رواياتِ «سبعة أحرف» معتقدند قرآن كريم با وجوه لفظى متعددى نازل شده و اشخاص مى‌توانند طبق هر وجه كه بخواهند قرائت كنند. طبق اين مبنا، نص قرآن در قرائت واحدى منحصر نيست. با اين حال علماى اهل سنت در تفسير رواياتِ «سبعة أحرف» اختلافِ نظر دارند.[١] شمارى از آنان مى‌گويند آنچه پس از يكسان كردن مصاحف توسط عثمان‌، باقى ماند تنها يك وجه از وجوه هفت‌گانه‌اى است كه در احاديثِ «سبعة أحرف» مطرح است؛ لذا قرائت‌هاى مشهورى را كه شرايط قرائت صحيح را دارند، در عين تعدد، تماماً داخل در يكى از وجوه سبعه مى‌دانند.[٢] ولى برخى از آنان اين قرائت‌ها را از مصاديق وجوه هفت‌گانه يادشده مى‌پندارند.[٣] آنان ضوابطى براى قرائات صحيح و معتبر قائل شده‌اند. ابوشامه مقدسى‌ مى‌نويسد:

هر قرائتى كه با رسم‌الخط مصحف عثمانى سازگار بوده و داراى سندِ صحيح باشد، يعنى سلسله سندِ قرائت، به‌طور صحيح به يكى از صحابه برسد و برخوردار از فصاحت عربى باشد، صحيح و معتبر است.[٤]

ابن جزرى‌ قرائت صحيح و معتبر را داراى شرايط ذيل مى‌داند:

الف. مطابقت با قواعد عربى، اگرچه طبق لغت برخى از قبايل باشد.

ب. سازگارى با يكى از مصاحف عثمانى اگرچه به‌طور احتمالى.

ج. صحت سند.[٥]

ملاك‌هاى ياد شده در موارد فراوانى بر بيش از يك قرائت انطباق مى‌يابد و در اين موارد طبق ديدگاه عالمان اهل سنت، يك آيه مى‌تواند دو يا چند وجه‌

[١] . براى آگاهى از آراى گوناگون در تفسير« سبعه احرف» رجوع كنيد به: عبدالرحمن بن اسماعيل شهاب‌الدين( ابوشامه مقدسى)، المرشد الوجيز، صص ١٤٥- ٩١؛ بدرالدين زركشى، البرهان فى علوم القرآن، ج ١، صص ٣١٩- ٣٠٣.

[٢] . ر. ك: محمد بن جرير طبرى، جامع البيان فى تفسير القرآن، ج ١، ص ٢٢.

[٣] . ر. ك: عبدالرحمن بن اسماعيل شهاب‌الدين( ابوشامه مقدسى)، المرشد الوجيز، صص ١٤٠- ٨٩؛ محمد بن محمد دمشقى( ابن جزرى)، النشر فى القراءات العشر، ص ٩.

[٤] . عبدالرحمن بن اسماعيل شهاب‌الدين( ابوشامه مقدسى)، المرشد الوجيز، صص ١٧٢- ١٧١.

[٥] . محمد بن محمد دمشقى، النشر فى القراءات العشر، ج ١، ص ٩.