معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٠٨ - ديدگاهها درباره حجيت قرائات

هر يك از قرائات هفت‌گانه كه بخواهد قرائت كند، ولى با ساير قرائت‌ها جايز نيست، اگرچه سند آن متصل باشد.[١]

كلام ياد شده از علامه و سخن برخى از ديگر عالمان شيعى متأخر از او، با مبناى اهل سنت هماهنگ است؛ زيرا آنان قرائاتِ متعددى را متواتر دانسته‌اند[٢] و تواتر قرائات گوناگون از پيامبر (ص)، بدان معنا است كه همه آن‌ها قرآن مى‌باشد و حجت است و اين مطلب با مبناى وحدتِ نص قرآن كريم كه ديدگاه شناخته شده شيعه است، سازگار نمى‌باشد.[٣]

٢. ديدگاه مكتب اهل بيت (ع): استاد معرفت رحمةالله عليه با نظر به حديثِ صحيحِ‌ القرآن واحد نزل من عند واحد و لكن الاختلاف يجيئ من قبل الرواة[٤] مى‌نويسد:

معروف در مذهب اهل بيت آن است كه قرآن با يك قرائت نازل شده و منشأ اختلافِ قرائت، راويانِ قرائت مى‌باشند؛ ولى با اين حال فقهاى اماميه تلاوت كردن به قرائت‌هاى مشهورى كه عموم مسلمانان پذيرفته‌اند را اجازه داده‌اند.[٥]

شيخ طوسى‌ در اين باره اين گونه آورده است:

روشِ معروف در مذهب اماميه و روايات مشهورِ آن، حاكى از آن است كه قرآن بر حرف واحد و بر پيامبر واحد نازل گرديده است. با اين حال علماى اماميه بر روا بودنِ قرائت طبق قرائت‌هاى متداول بين قاريان، اتفاق نظر دارند و شخص مى‌تواند به هر قرائتى كه بخواهد بخواند.[٦]

از سخن‌ شيخ طوسى‌ رحمةالله عليه استفاده مى‌شود، كه طبق مذهب اماميه، قرآن با يك قرائت بر پيامبر (ص) نازل شده، بنابراين همان يك قرائت كلام‌

[١] . حسن بن يوسف بن مطهر حلى علامه حلى، تحريرالاحكام، ج ١، ص ٢٤٥.

[٢] . ر. ك: علامه حلى، تحريرالاحكام، ج ١، ص ٢٤٥؛ على بن حسين كركى، جامع المقاصد، ج ٢، ص ٢٤٥؛ ابن فهد حلى، الموجز الحاوى، ضمن سلسله الينابيع الفقهيه، ج ٢٨، ص ٨٦٦؛ محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، صص ٥٨- ٥٧.

[٣] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، صص ١٦٦- ١٦١.

[٤] . محمد بن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٢، ص ٦٣٠.

[٥] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، صص ٥٨- ٥٧ و ١٦٢- ١٦١.

[٦] . محمد بن حسن طوسى، التبيان فى تفسير القرآن، ج ١، ص ٧.