معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٠٣ - مصحف امام على(ع)
حضرت على (ع) وقتى به خلافت رسيد، به همان مصحف عثمانى بسنده كرد و مصحف خويش را به ميان نياورد و حتى خطاهاى كتابتى مصحف عثمانى را اصلاح نكرد؛ زيرا همان را براى هدايت مسلمانان بسنده مىدانست؛ از اين رو حضرت على (ع) در پاسخ اين سئوال طلحه كه پرسيد: «چه چيز شما را باز مىدارد كه كتاب خدا را [كه خود پس از وفات پيامبر (ص) نوشتهاى] به ميان مردم آورى»، فرمود: «اگر آنچه را كه در مصحف عثمانى است، بگيريد، از آتش مىرهيد و به بهشت در مىآييد».[١] امام حسن (ع) و قيس بنسعد بن عباده انصارى (ت ٥٩ ق) نيز در روايتى آوردهاند كه امام على (ع) در زمان خلافت خود، هيچگونه تغييرى را در مصحف عثمانى در زمان خود روا ندانسته، فرمودند:
قرآن امروز نبايد به هم خورد و تغيير كند.[٢]
به نظر مىرسد، سبب آنكه آن حضرت مصحف خود را حتى در زمان خلافتش رواج نداد، اين بود كه ياران قابل توجهى نداشت؛ از اين رو همچنان كه نتوانست ولايت خويش را علىرغم تصريحات متعدد پيامبر (ص) بهويژه در غدير خم تثبيت كند، مصحف خويش را نيز نتوانست حتى در زمان خلافتش رسميت بخشد. به علاوه، مصحف امام على (ع) با مصاحف ابى و ابنمسعود قابل قياس نبود؛ چون در مصاحف آن دو اگر چه برخى تأويلات وجود داشت كه حتى بارها مورد اعتراض عمر واقع مىشد،[٣] اما در آنها چندان تأويلاتى ناسازگار با دستگاه خلافت وجود نداشت و روشن است اگر مصاحف آن دو نيز چنين تأويلاتى داشت، مانند مصحف امام على (ع) رواج پيدا نمىكرد. در روايت سليم آمده است كه در مصحف امام على (ع) مطالبى نوشته شده بود كه سبب رسوايى خلفا بود؛[٤] علاوه بر اين، آنان مدعى خلافت نبودند؛ لذا رواج
[١] . سليم بنقيس هلالى، كتاب سليم بنقيس، ص ٨٥؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٨٩، ص ٤٢
[٢] . محمدبن جرير طبرى، تفسير طبرى المسمّى بجامع البيان فى تأويل القرآن، ج ١١، ص ٦٣٧؛ فضل بنحسن طبرسى، مجمع البيان فى تفسير القرآن، ج ١٠- ٩، ص ٣٣٠.
[٣] . محمد بناحمد ذهبى، سير اعلام النبلاء، ج ١، ص ٤٠٠.
[٤] . احمد بن على طبرسى، الاحتجاج، ص ٢٢٥؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٨٩، ص ٤٣