معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٧٣ - ٧ عدم ترتب فايده و حكمت

صفحات آينده ذيل تفسير آيه «ولا تعجل» گزارش خواهد شد.

٦. وجود ناسخ، مقيد و مخصص در قرآن‌

در قرآن بيان بعضى احكام به‌صورت مطلق و عام بيان شده است كه بعد از گذشت زمانى حكم آن نسخ، يا مقيد و يا مخصص شده است كه آن با نزول تدريجى و نه دفعى متناسب است.

استاد در تقرير اين دليل مى‌نويسد:

در قرآن، آيات ناسخ و منسوخ، عام و خاص، طلاق و مقيد، صحيح و مبين بسيار است كه مقتضاى ناسخ بودن، تأخير زمانى است از منسوخ، هم‌چنين بقيه تقييدات و مخصوصاً بيان مبهمات كه لازمه طبيعى و عادى آن فاصله زمانى است، پس هرگز معقول نيست كه قرآن يك‌جا نازل شده باشد.[١]

٧. عدم ترتب فايده و حكمت‌

بعضى روايات بر نزول دفعى قرآن در شب قدر ماه رمضان بر بيت المعمور در آسمان چهارم يا بيت العزة در آسمان دنيا سپس نزول تدريجى از آن بر پيامبر (ص) دلالت و خبر مى‌دهند، لكن سؤالى كه استاد بر اين‌گونه روايات و نزول دفعى مطرح مى‌كند، عدم ترتب حكمت و فايده بر چنين نزولى است.

ما هي الفائدة المللحوظة من وراء نزول القرآن جملة واحدة في احدي السماوات العلي ثم ينزل تدريجا علي رسول الله (صلي الله عليه وآله)،؟![٢]

استاد در جاى ديگر مى‌نويسد:

حكمت و مصلحت نزول قرآن از عرش به آسمان اول يا چهارم و قرار دادن آن در بيت‌ العزة يا بيت المعمورة چيست؟ چه حكمتى در اين نقل مكان نهفته است؟ به‌علاوه اين نزول چه سودى براى مردم يا براى پيغمبر (ص) دارد كه خداوند آن را با عظمت ياد مى‌كند؟ آنچه از قرآن خواندنى است، همان آيات و سوره و معانى و مفاهيم راه‌گشا است. يا

[١] . تاريخ قرآن، صص ٣٨- ٣٧؛ محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ١٢١.

[٢] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ١١٩.