معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٤٩ - چكيده
مكى و مدنى
طيّب حسينى (دشتى)[١]
چكيده
يكى از موضوعهاى مهم علوم قرآنى، مكى و مدنى است. آيتالله معرفت در دو كتاب التهميد فى علوم القرآن، و علوم قرآن فارسى با اندكى اضافات و تفاوت در شيوه بحث به اين موضوع پرداختهاند. استاد معرفت در تعريف مكى و مدنى همان تعريف مشهور ميان متأخران كه معيار تمايز سور مكى و مدنى را زمان مىداند پذيرفتهاند. بر اساس آن، هر سورهاى كه قبل از هجرت نازل شده، مكى و سورههاى نازل شده پس از هجرت، مدنى مىباشند. در شناخت آيات و سور مكى و مدنى اعتماد ايشان به روايات صحيح است. امورى چون اجتهاد و سياق و اسلوب را بهعنوان شاهدى كه مؤيد روايت باشد مىپذيرند، اما بهعنوان دليل قاطع و قابل اعتماد براى تعيين مكى و مدنى ناكافى مىدانند، و روايت صحيح را بر آن مقدم مىشمارند. ايشان همچنين در بيشتر مسائل اين موضوع از جمله در باب آيات استثنايى از سور مكى و مدنى داراى ديدگاهى نو و يا استدلالى متفاوت مىباشند.
كليد واژهها: مكى، مدنى، آيات استثنايى، آيه، سوره، روايات ترتيب نزول، ترتيب نزول آيات.
[١] . عضو هيأت علمى پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.