معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٤٩ - ج وجوه اعجاز بيانى

سخنى بر سخن ديگر بر پايه همين معيارها سنجيده مى‌شود. آنچه در اينجا مطرح است، همسان بودن در درجه و رتبه فضيلت كلام است، همان‌گونه كه دو قصيده شعرى يا نوشته ادبى مقايسه و برترى يكى بر ديگرى روشن مى‌شود. چنين مقايسه‌اى بر پايه قدرت بيانى و رسايى سخن و اعمال نكات و دقايق سخنورى و سخن‌سنجى استوار است.[١]

ج. وجوه اعجاز بيانى‌

آثارى كه درباره اعجاز بيانى سامان يافته‌اند، يا در ضمن ديگر وجوه اعجاز، فصلى را به اعجاز بيانى اختصاص داده‌اند، هركدام به فراخور مجال كتاب و دانش و توان نويسنده آن، گوشه‌هايى از اعجاز بيانى قرآن كريم را به تصوير كشيده‌اند. خانم‌ بنت‌الشاطى‌ به سه پديده از اعجاز بيانى مى‌پردازد: راز نهفته در حروف، راز كلمات و اسلوب‌هاى قرآنى و راز نهفته در چگونگى تعبير.[٢]

صلاح خالدى‌ با الهام از سيد قطب‌ عناصر پنج‌گانه‌اى براى بيان قرآنى ياد مى‌كند:

١. دقيق بودن الفاظ قرآن؛ ٢. زيبايى معناهاى الفاظ آن؛ ٣. جاذبه موسيقايى قرآن؛ ٤. زيبايى تصويرهاى قرآن؛ ٥. نظم والاى قرآن.[٣]

مصطفى مسلم‌ فصاحت و بلاغت قرآن، نظم قرآنى و اسلوب يگانه آن را مطرح مى‌كند.[٤]

استاد آيت‌الله معرفت (ره) در جلد پنجم‌ التمهيد فى علوم القرآن‌ كه به اعجاز بيانى اختصاص دارد، وجوه ده‌گانه‌اى را براى اعجاز بيانى ياد مى‌كند، تا آنجا كه نگارنده اين سطور كه دستى در منبع‌شناسى نيز دارد، آگاه است، كتابى به جامعيت و گستردگى آن در اعجاز بيانى تأليف نشده است. استاد از اعجاز

[١] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٤، صص ٢٧- ٢٥؛ محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٣٧٣- ٣٧١.

[٢] . ر. ك: بنت‌الشاطى، اعجاز بيانى قرآن، صص ١٤١، ٢١٩ و ٢٥٥.

[٣] . ر. ك: صلاح عبدالفتاح خالدى، اعجاز القرآن البيانى و دلائل مصدره الربانى، صص ١٤٢- ١٢٧.

[٤] . مصطفى مسلم، مباحث فى اعجاز القرآن، صص ١٥٤- ١١٧.