معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٣٢ - جمعبندى و نتيجهگيرى

و مقاصد اصلى را در تفسير ذكر كنيم.

به عبارت ديگر، تفسير علمى موجب سوء فهم، از ذات قرآن و وظيفه آن مى‌شود و گمان مى‌شود كه قرآن تنها براى بيان علوم آمده است.[١]

مرحوم استاد معرفت در مورد نقد تفسير طنطاوى‌ به همين نكته اشاره كرده و آن را انحراف در تفسير خوانده است.[٢]

جمع‌بندى و نتيجه‌گيرى‌

از مجموع مطالبى كه گذشت، روشن شد كه تفسير علمى يكى از روش‌هاى تفسير قرآن است كه استفاده از آن براى فهم و تفسير آيات علمى قرآن ضرورى است. اين روش تفسيرى گونه‌هاى متعددى دارد كه استخراج علوم از قرآن و تحميل نظريه‌هاى علمى بر قرآن صحيح نيست، چون به تفسير به رأى منتهى مى‌شود، ولى استخدام علوم در فهم و تفسير قرآن صحيح است. در ضمن روشن شد كه تفسير علمى امتيازات خاصى همچون فهم بهتر آيات علمى قرآن و اثبات اعجاز علمى دارد، ولى آسيب‌هايى نيز داشته است كه اگر معيارهاى آن رعايت شود و از گونه صحيح تفسير علمى (استخدام علوم قطعى تجربى در فهم قرآن) استفاده شود، غالب آسيب‌ها برطرف مى‌شود. همچنين روشن شد كه مرحوم استاد معرفت ضمن پذيرش تفسير علمى و اعجاز علمى قرآن به نوعى در كتاب‌هاى مختلفش بر همين مطالب تأكيد ورزيده است.

[١] . تفسير فى ظلال‌القرآن، ج ١، صص ٢٦٣- ٢٦١( با تصرّف در عبارات).

[٢] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، صص ٤٤٩- ٤٤٨.