معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٥٥ - ٣ كسب اطمينان و اعتماد به سلامت قرآن از تحريف

شمرده مى‌شود.

بنابراين شناخت آيات مكى و مدنى به مفسر كمك مى‌كند در شناخت آيات منسوخ از ناسخ به خطا نرود.

اين فايده مكى و مدنى كه تأثير فقهى داشته و به حوزه تشريعيات قرآن كريم مربوط مى‌شود، مورد اتفاق نظر همه دانشمندان است. استاد معرفت نيز بر اين تأكيد كرده است. اما بايد توجه داشت كه شناخت ناسخ و منسوخ احكام قرآن در همه موارد بر شناخت مكى و مدنى مبتنى نيست، بلكه به مواردى منحصر است كه يكى از دو آيه متعارض در مكه نازل شده باشد و ديگرى در مدينه؛ اما در موارد فراوانى آيه ناسخ و آيه منسوخ هر دو در مدينه نازل شده‌اند. در چنين مواردى شناخت ترتيب نزول سوره‌ها و آيه‌ها نقش تعيين كننده‌اى در شناخت ناسخ و منسوخ خواهند داشت. شايان ذكر است كه بحث ترتيب نزول نيز از فروعات و مباحث زير مجموعه مكى و مدنى است.

٢. شناخت تاريخ و سير تشريع احكام‌

راميار در اين باره مى‌نويسد:

از فوايد آن (شناخت مكى و مدنى) شناسايى تاريخ تشريع و حكمت در چگونگى نزول و كشف و مراحل مختلفه‌اى است كه دعوت اسلامى گذرانده است.[١]

٣. كسب اطمينان و اعتماد به سلامت قرآن از تحريف‌

همو مى‌نويسد:

فايده ديگر اين بحث، اطمينان و اعتمادى است كه در دل ما ايجاد مى‌كند؛ چه اين كار اهتمام مسملان را در تمام جهات مختلفه قرآن مى‌رساند كه حتى نزول پيش از هجرت و پس از آن را نيز نقل كرده‌اند. و آنچه به شب يا روز نازل شده آن چه به زمستان و تابستان بوده آنچه به زمين و يا آسمان آنچه مجمل و يا مفسر آن چه از مكه به مدينه رفته و آنچه از مدينه به مكه و يا حبشه برده‌اند. وقتى دقت و ضبط تا اين حد بود،

[١] . محمود راميار، تاريخ قرآن، ص ٦٠٣.