ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ٢٨٠ - مقام دوم
رسول خدا ٦ خبر داده و فرموده: گروهى از اهل بهشت هستند كه پروردگار از آنان نه پنهان مىشود و نه پوشيده، زيرا آنان در بهشت و غير بهشت از عوالم و مراتب محصور و محدود نيستند، و اگر در برخى از مظاهر كه مىخواهند ظاهر شوند با اين همه از تمام قيدها مانند سرورشان (حق تعالى) منزه و دوراند، بلكه هر جا كه او است با اويند، در حالى كه براى زيارت نه جايى مىباشد و نه جرم و نه جهت و نه حجاب و نه انتقال و نه براى حكم وقت انتهى و يا اسم و يا صفتى هست، اين را نيك بينديش و آرزومند باش كه با آنان پيوسته و ملحق گردى و يا در برخى از مراتب عالى ايشان شراكت داشته باشى.
٧٦٠/ ٣ و اما مناسبات بين مردم از جهت مراتب برزخى؛ براى كسى كه مراتب كشفش نشده خلاصهاش آگاهىبخش مفصلش مىباشد و آن همان است كه رسول خدا ٦ در حديث معراج و ديدنش مر آدم را در آسمان دنيا بيان داشته كه در ناحيه راست او پيشوايان از سعدا و نيك بختان از فرزندانش، و در ناحيه چپش رؤسا و سردستهگان از اشقيا و بدبختان از فرزندانشاند و او چون به طرف راستش مىنگرد مىخندد و چون به طرف چپش نگاه مىكند به گريه مىافتد.
٧٦١/ ٣ اين اشاره به مراتب عموم بدبختان و نيكبختان دارد، و اهل شقاوت كسانىاند كه در حال مرگ درهاى آسمان بر آنان باز نگرديده است؛ و آنان نيز داراى مراتبى هستند، لذا پيغمبر ٦ از ارواح بعضى از اشقيا خبر داده كه در برهوت[١] جمع مىشوند و مبدأ مراتبشان گودى آسمان دنيا است كه در آن حضرت آدم ٧ است و پائينترين درجهاش آن چيزى است كه پيغمبر اكرم ٦ بيان داشته است (يعنى در برهوت جمع مىشوند)، و مراتب تمام سعدا و نيكبختان در برزخ آسمان دنيا- بر درجات گوناگون- است كه يك مرتبه آنان را گرد آورده و فرا مىگيرد، و مراتب خواصّ آنان همان است كه رسول خدا ٦ در حديث معراج بيان داشته، يعنى پس از آنكه فرمود: آدم در آسمان اول است فرمود: عيسى در آسمان دوم و يوسف در سوم و ادريس در چهارم و هارون
[١] - برهوت را گويند كه اسم چاهى است در بابل؛ هاروت و ماروت در آنجا در بنداند، و گفتهاند برهوت و حلتين دو بيابان و دو صحرائى در حضر موتاند و نيز نام شهرى در شام است.