٦ خوشحال شدند و ابن عباس گريه كرد، پيغمبر ٦ فرمود: ترا چه به گريه واداشت؟ گفت: خبر درگذشت تو است، حضرت ٦ فرمود: به اين پسر دانش فراوانى داده شده است، لذا اين سوره سوره توديع (خداحافظى) ناميده شد و آن حضرت ٦ پس از نازل شدن سوره دو سال زندگى كرد.

٢٣٦/ ٥ بدان كه تقابل نسخه عالم و آدم به واسطه اشتمال انسان است بر مجموع آن‌چه كه در عالم است، پس بنابر آن‌چه گفتيم او به واسطه تفصيل ظاهرى و باطنش نسخه عالم و حقايق آن گرديده است، يعنى بنابر آن‌چه كه خلاصه ذوق اول است و بيانش نياز به بسط دارد، لذا آن‌چه را كه شيخ جندى در رساله‌اش آورده؛ براى آگاهى دادن بيشتر بر كمالات انسانى كه ما در مقام شمارش و گزارش آنها هستيم بيان مى‌داريم، گويد: نشأه احدى قرآنى نسبت به شخص انسانى مانند نشأه تفصيلى فرقانى است نسبت به انسان كبير- به صورت نه به معنى-

٢٣٧/ ٥ بنابراين همانند طبقات اعضاى نه‌گانه او- از مغز و استخوان و عصب و گوشت و خون و رگها و پوست و مو و ناخن كه هر بالاترى پائين‌ترى را اصلاح مى‌كند- افلاك نه‌گانه مى‌باشد.

٢٣٨/ ٥ و همانند برجهاى دوازده‌گانه كه نصف آنها در جنوب شرقى و نصف ديگرش در شمال غربى هستند؛ دو منفذ چشم و گوش و بينى و پستان و شرمگاه؛ با دهان و ناف مى‌باشد.

٢٣٩/ ٥ و همانند ستارگان سيّار؛ اعضاى هفت‌گانه رئيسى مى‌باشد كه عبارتند از: مغز و قلب و كبد (جگر) و طحال (سپرز) و ريه (شش) و كليه (قلوه و گرده) و انثيان (بيضه). و يا اعضاى آلى‌اند كه عبارت از دست و پا و چشم و گوش و زبان و شكم و شرمگاه مى‌باشد.

٢٤٠/ ٥ و همانند روحانيات ستارگان هفت‌گانه فعال؛ قواى هفت‌گانه مدركه‌اند، بنابراين حواس ظاهرى مانند سيارات پنج‌گانه (عطارد و زهره و مريخ و مشترى و زحل) مى‌باشند و عاقله مانند خورشيد و ناطقه همانند قمر است، چون ناطقه نور از عاقله مى‌يابد، از اين جهت شمار حروف نطق (حروف تهجّى) برابر با منازل (بيست و هشت‌گانه) قمر است.

٢٤١/ ٥ و همان‌گونه كه براى سيارات پنج‌گانه دو خانه است، براى هر يك از حواس‌