هيچ كس به ذات خود و از جانب ذات خودش نمى‌داند ولى به واسطه معرفى و اعلام خدا مى‌داند، براى اين كه برخى از بندگان خدا هستند كه خداوند بر آنها آگاهى‌شان مى‌بخشد، و ما برخى از اهل الله را ديده‌ايم كه مى‌داند چه موقعى مى‌ميرد و در رحمها چيست؛ بلكه- به خدا سوگند- پيش از باردارى مى‌دانند، با اين كه پيغمبر ٦ در حديث قيامت- هنگامى كه از پنج چيز كه جز خدا آنها را نمى‌داند مورد پرسش قرار گرفت- اين آيه را تلاوت فرمود: ان الله عند علم الساعة و ينزل الغيث و يعلم ما فى الارحام و ما تدرى نفس ماذا تكسب غدا و ما تدرى نفس باىّ ارض تموت ان الله عليم خبير، يعنى: علم قيامت نزد خدا است كه باران فرود آورد و آن‌چه را در رحمها است بداند، كسى چه داند كه فردا چه كسب مى‌كند و هيچ كس نمى‌داند به كدام سرزمين مى‌ميرد، اما خدا دانا و آگاه است (٢٤- لقمان) مطابقت اين بستگى به آن چيزى دارد كه بيان داشتيم.

٨٣٥/ ٣ و يا اين كه مقصود آن است كليد و كيفيت گشودن آنها را نمى‌داند ولى حقيقت آنها را- از آن جهت كه حقيقت آنها است- نادان نيست، براى اين كه فتح اول واقع شد و گذشت، چون آن عبارت از ايجاد است، بنابراين شاهد و گواه اكنون- اگر حق تعالى بر مفتاحها و فتح آگاهيش داده باشد- فتحى مانند فتح اول- نه عين آن را- مشاهده مى‌كند.

٨٣٦/ ٣ بدان كه مفتاحهايى كه بدان اشاره شده از اسماء ذات‌اند و از جهات بسيارى دلالت بر ذات دارند، و اگر چه از تمام جهات دلالت مطابقه- جز قسم پنجمى كه آن را جز كاملان نمى‌دانند و براى هيچ كس بازگو نمى‌كنند- نداشته باشد، و از حيثيت اين اسماء است كه راز مبدأ بودن حق تعالى آشكار شده است و از آن اعتبارات و اضافات و مراتب منشعب و جدا مى‌گردد.

٨٣٧/ ٣ و شايسته‌ترين مراتب ذات از حيثيّت اين اسماء همان الوهيت است كه همانند سايه‌اى نسبت به مقام ذات مى‌باشد، و اصول اسماء الوهى كه عبارت از: حى و عالم و مريد و قادر است نيز مانند سايه‌هايى نسبت به اسماء ذات كه گفتيم مى‌باشد، پس اعظم و بزرگترين اسماء حقيقت الوهى اسم «الله» است؛ و از اصول اسماء اسم «الحى» مى‌باشد و ديگر اسماء الوهى تابع آن چهار اسم‌اند كه گفته شد؛ و اسم «الله» موضوع براى تعريف حقيقت الوهيت- از حيث احديت جمع آن- مى‌باشد.