ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ٤٧٧ - اصل سيزدهم در تعين معقول بودن مرتبه جسم كل و صورت عرش

اعتبار مى‌كنند، در حالى كه حقيقت جز اين را كه او، يكتاى يگانه ظاهر باطن واحد كثير باشد؛ نمى‌پذيرد، و آن همان وجود واحد حق است و اوصاف؛ نسبت‌ها است.

٥٦٦/ ٤ پس هركس كه نعمت‌هاى واصل را از راه عين ثابتش- از آن جهت كه اين عين ثابت عين حق است- مشاهده كند؛ احديّت وجود را آن‌گونه كه در نفس الامر و واقع است مشاهده كرده است، و نيز تمام نعمت‌ها را از جانب خدا مشاهده كرده و همگى را يك چيز مشاهده مى‌كند، اين عين صفاى خلاصه خاصّه خاص است، چون عامّه توحيد را داراى سى و شش مقام كلى مى‌دانند، هم‌چنان كه قرآن در مواضعى كه بيان لا اله الا الله آمده بدان گويا است.

٥٦٧/ ٤ و اما خاصّه وحدت را مشاهده مى‌كنند و در آن كثرت يكى كننده و يكى شده و يكى كردن- جز عقلى- وجود ندارد.

٥٦٨/ ٤ و اما خاصّه خاص وحدت را در كثرت مشاهده مى‌كنند و غير بودنى بين آن دو نمى‌بينند.

٥٦٩/ ٤ و خلاصه خاصه خاص كثرت را در وحدت مشاهده مى‌كنند.

٥٧٠/ ٤ و صفاى خلاصه خاصه خاص بين دو شهود جمع مى‌كنند، و اينان در اين شهود جمعى بر طبقاتى چنداند:

٥٧١/ ٤ كاملى است كه داراى مقام جمع است. كامل‌تر از او از جهت شهود كسى است كه كثرت را در وحدت عين آن، و وحدت را در كثرت عين آن- شهودى جمعى و احدى- مشاهده مى‌كند، و مشاهده مى‌كنند كه عين احديت؛ جامع بين دو شهود- در شاهد و مشهود- است.

٥٧٢/ ٤ و كامل‌تر از او كسى است كه عين جامع را از وحدت و كثرت و جمع بين آن دو؛ مطلق مشاهده مى‌كند، و اينان همان برگزيده و صفوه صفاى خلاصه خاصه خاص‌اند.

خداوند ما و ترا از اينان قرار دهد كه همو دانا و آگاه است.

٥٧٣/ ٤ تمام اينها به حسب شهود است، اما به حسب عملى كه بنده آن را عمل مى‌كند؛ حضرت شيخ قدس سره در بيان مراتب آن در تفسير گفته: اگر با عملش هدفى جز حق داشته باشد از مزدوران است- نه بندگان- و اگر از آن جهت انجام دهد كه چون عمل نيك است و يا