ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ٢٣٢ - مقام نهم و دهم در نسبت دادن صفات حق تعالى باو به اعتبارش در ذات خود

او، و همگان محكوم مشيت و محبت او؛ و مقهور قبض و بسط وى‌اند.

٥٧٥/ ٣ حضرت شيخ قدس سره در تفسير گويد: حضرات كلى كه حضرات پنج گانه بدانها منتهى مى‌شوند سه‌اند: حضرت الهى كه داراى غيب است و حضرت كونى (وجود خارجى) كه داراى شهادت است و سرّى كه جامع بين هر دو است، و همين‌طور امر كلى هم سه است، بخشى خاص حق متعال است و بخش ديگر اختصاص به كون و موجودات دارد و ديگر بخش مشترك بين آن دو است كه در مقام نفسى عمائى كه عبارت از سرّ جامع است وقوع مى‌يابد.

٥٧٦/ ٣ آن‌چه كه خاص حق متعال است يا ثبوتى است و يا سلبى، ثبوتى مانند احاطه وجودى و علمى؛ و پيش بودن وجودش بر هر موجودى كه اتصاف به وجود دارد؛ و اول بودن اراده و طلب و قبول (و مؤثر بودن) آن در هر وقت و حال و مظهرى؛ و مرتبه هر حكمى به حسب آن مرتبه مى‌باشد، و جمع بين وجوب وجود و وجوب ثبوت هميشگى و على الدوام است. و سلبى مانند اين كه حق تعالى نه تقيّد پذير است و نه تميّز پذير، انحصار نمى‌پذيرد و وجودش را اول بودنى نيست و احاطه پذير نمى‌باشد اين‌ها از مقتضيات ذات او است نه اين كه او را از جهت مظاهر وجودى عارض مى‌شود.

٥٧٧/ ٣ و آن‌چه كه اختصاص به كون و موجودات دارد؛ عدم آن‌چه كه (در بالا) بيان شده مى‌باشد، يگانگيش به وجوب ثبوت است- نه وجوب وجود- مانند حدوث و دگرگونى حالات بر آن (كون) بر عكس حق سبحان، چون او را دگرگونى حالات نيست.

٥٧٨/ ٣ و هر چه غير از اين دو قسم از صفات است در برزخ اول آشكار مى‌شود، و آن (برزخ اول) مشترك است و دو جهت دارد، و به اعتبار اين دو جهت نسبت دادنش به دو طرف درست است، ولى ثبوت آنها براى حق متعال به نسبت اشتراك است؛ آن چنان كه ذات او (طرف) قبول آن را به اين شرط اقتضا كرده است، و هر حكمى از احكام آن (اشتراك) به حسب شرايط او است.

٥٧٩/ ٣ بدان كه متجدد و نو؛ ظهور اين امور است و شناخت آنها است نه ثبوت‌شان در عالم اعيان ثابته- البته (ثبوتش) براى كسى كه آن امر برايش اثبات مى‌شود و يا نفيش از