ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ٥٨٢ - فصل چهارم از فصول باب كه پايان دنباله مطالب پيشين است

مى‌شود مظهر و بخشى از حقيقت انسانى كمالى است و جامع بخش‌هاى آن داراى سه مرتبه است:

٩١٠/ ٤ نخست جامع غالب بر جمعيتش احكام ظاهر انسانيت است و آن مظهر احكام وجوب در مرتبه امكان مى‌باشد- ولى به حسب امكان-

٩١١/ ٤ دوم جامع غالب بر جمعيتش احكام باطن آن (انسانيت) است و همان مظهر احكام امكان در مرتبه وجوب است- ولى به حسب وجوب-

٩١٢/ ٤ سوم جامع بين ظهور و بطون در درجه اعتدال آن دو است، و آن داراى مقام برزخى و نقطه مركزى است كه بدان دو طرف تعين مى‌پذيرد و ظهور به هر يك از آن دو تعلق مى‌گيرد، و آنجا حقيقت و مقامى است كه از جهت تعين و تشخص داراى رتبه نيست، مانند ذات از حيث اطلاقش از او و به او؛ دو طرف و وسط جامع تعين مى‌پذيرد و به هيچ مرتبه و نسبت و اسم و وصف تقيد نمى‌پذيرد و همين‌طور از او هيچ يك از اينها منتفى نمى‌شود، و در آن مراتب و صاحبان مراتب- همان‌گونه كه به او ظهور پيدا مى‌كنند- مستهلك و فانى مى‌گردند.

٩١٣/ ٤ و (در فك ختم فص آدمى) گويد: افلاك مظهر عقول‌اند و نفوس از حيث احاطه و دورشان مظهر توجه آن دو مى‌باشند، از اين‌روى تفاوت آن دو به واسطه فزونى وسايط و كمى آن است كه موجب فزونى احكام امكان است، و كمى آن در تفاوت افلاك از جهت شرف و برترى و احاطه اثر مى‌گذارد، پس نزديك‌ترين آنها به شرف و برترى عقول از جهت نسبت؛ تمام‌ترين آنها از جهت احاطه- و برعكس- است.

٩١٤/ ٤ گويد: خليل ٧ اولين مظهر تخلّق‌[١] به صفات الوهى ثبوتى است، از اين‌روى اولين كسى است كه روز قيامت خلعت دربرمى‌كند، و نخستين مظهر ظاهر برزخيت اول است كه عبارت از برزخيت دوم مى‌باشد، و كلماتش كه آنها را تمام كرد؛ مظاهر احكام وجوب در مرتبه امكانش هستند، لذا در پى، امامت بر مردم را داشت.

٩١٥/ ٤ و گويد: صورت عالم- و بلكه صورت هر چيزى- مظهر اسم «ظاهر» و روح‌

[١] - فرق بين تخلق و تحقق اين‌كه: تخلق به واسطه كسب و عمل حاصل مى‌شود اما تحقق به مناسبتى ذاتى مى‌باشد و اقتضاى اين را دارد كه آينه ذات و مرتبه جامع صفات باشد. اين را نيك بفهم.