كامل كه داراى حكمى دائمى است؛ تا برسد به آن جايى كه قلم از علم پروردگارش در خلقش آن چه نوشت، و خداوند پس از آن و پيش از آن هرچه را كه بخواهد حكم مى‌كند و از شأن خودش آن‌چه را كه درباره تمام موجودات بخواهد پس از مرگ تا مراكز تعينات اصلى و مبادى اولى آنها پديد مى‌آورد، و آن حقيقت جامع و مرتبه علمى است، زيرا پايان كار مطلقا عين سابقه پيشين است.

٧٨٧/ ٤ و حضرت شيخ قدس سره در تفسير اشاره به فرود آمدن در مراتب استيداع كه به نام معراج تركيب اول و ارتقاء انحدار (بالا رفتن فرود آمدن) ناميده شده كرده و گفته: انسان پيوسته در مراتب استيداع عامل و مباشر است، يعنى از هنگام جدا كردن اراده او را از پهنه علم- به اعتبار نسبت ظاهر بودنش نه نسبت ثبوتش- و تسليم كردنش (يعنى اراده) او را به قدرت، سپس تعين يافتنش در قلم اعلا و پس از آن در مقام لوحى و بعد در مرتبه طبيعت و بعد از آن در عرش و پس از آن در كرسى و سپس در آسمانهاى هفتگانه و بعد در عناصر و پس از آن در مولّدات سه‌گانه تا هنگام استقرارش به صفت صورت جمع؛ مباشرتى كه تابع مشيّت و عنايت است و هر دو تابع محبت ذاتى به ايجاب علمى‌اند؛ پس به او هم اهتمام شده و هم درباره‌اش تساهل رفته است، چنان‌كه پيغمبر ٦ از هر دو امر آگاهى داده: در موقع حمل جنازه سعد بن معاذ فرمود: عرش رحمان از مرگ سعد بن معاذ بلرزه آمد، و درباره گروهى ديگر فرموده: خداى را نسبت به آن باكى نيست (توجهى ندارد) آن‌كس كه از مرگش عرش رحمان بلرزه مى‌آيد كجا و كسى را كه هيچ توجهى به مرگش ندارد كجا؟ پس پايان كار همان اول كار است، چون خاتمه عين سابقه است. اين كلام او بود.

٧٨٨/ ٤ و باز- قدس سره- گفته: چه مقدار فرق است بين كسى كه حق تعالى خود دست‌اندركار تسويه و پرداختن او باشد و او را جمع بين دو دست مقدس خود كرده باشد و سپس در او به شخصه از روح خودش بدمد؛ دميدنى كه مستلزم معرفت تمام اسماء و سجود فرشتگان و نشانيدنش در مقام نيابت از او در عالم وجود باشد؛ و بين كسى كه به يك دستش او را آفريده و يا به واسطه آن‌چه (از وسايط) كه خواسته؛ و آن‌كه فرشته، روح را با اجازه در او مى دمد؟ چنان كه از رسول خدا ٦ روايت شده كه فرمود: خداوند خلق هر يك از شما را در شكم مادرش جمع مى‌آورد؛ چهل روز نطفه است و چهل روز علقه و چهل روز