ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ٥٣ - فصل پنجم در آنچه كه كاملان - از ضبط كليات مهم علم و عمل - بيان داشتهاند

١٥٥/ ٢ و اين مرتبه ايمان است كه داراى دو ركن مى‌باشد:

١٥٦/ ٢ يكى بخش اخلاق‌[١] است كه به منزله شرطهايى است كه در بجا آوردن نماز لازم است، و دوم بخش اصول طلب است كه بر آن وجدان مترتب است، بنابر اين شامل‌ترين خوها از جهت حكم؛ صبر است كه هيچ كدام از مقامات و اعمال و اخلاق و احوال جز به آن اكمال نمى‌يابد، و حقيقت آن ثبات و پايدارى دادن نفس است بر طاعات؛ سپس برنديدن اعمال (صالح خويش) و ترك ادّعا، با اين كه نفس آن را باطنا مى‌طلبد، و (ثبات و پايدارى دادن نفس است) برخوددارى از اظهار علوم و حالات و آن‌چه كه براى روح از مواجيد (ذوقها و شوقها و شيفتگى‌ها) و اسرار آشكار مى‌گردد. سپس ثبات و پايدارى دادن سرّ و روح است از اضطراب و آشفتگى در آن‌چه از الهامات و واردات و تجليات كه آشكار مى‌گردد، و استوارى داشتن بر اين امر. سپس (ثبات و پايدارى دادن نفس است) بر تحمل رنجها كه موجب بر طرف شدن پرده و حجابهاى نازك نورانى است، به طورى كه هر رنجى عطا و دهشى مى‌گردد و وظيفه‌اش پس از آن‌كه صبر بود شكر و سپاس مى‌شود.

١٥٧/ ٢ دوم سپاس بر نعمت خوشخوئى است- نخست- و بر نعمت هدايت در مرتبه دوم؛ و بر نعمت يارى و كمك شدن بر اداى حقوق طريقت در مرتبه سوم؛ و بر رسيدن به مرتبه تحقيق در مرتبه چهارم، كه در آن صدق و تواضع و حيا و خلق و ايثار و كرم و فتوت نهفته است.

١٥٨/ ٢ سوم رضا است؛ و آن يافت نفس و روح و سرّ سالك است مر آن‌چه را كه در وجود از خداوند متعال صدور مى‌يابد، مطابق مراد و مقصود او است (يعنى مطابق مراد نفس سالك است) لذا هيچ چيزى را مكروه و ناخوش نمى‌دارد؛ مگر آن‌چه را كه مخالف شرع باشد و آن را نيز به زبان شرع و براى موافقت با آن ناخوش مى‌دارد؛ نه از آن جهت كه فعل خداوند عليم حكيم است.

[١] - بخش اخلاق ده است: صبر- رضا- شكر- حيا- صدق- ايثار- خلق- تواضع- فتوت- انبساط.