مرجوح همان راجح- به اعتبار ديگر و يا اعتبارات ديگرى- باشد، چنان‌كه خداوند مى‌فرمايد: وَ عَسى‌ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى‌ أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ‌، يعنى: چه بسا كارى را مكروه داريد كه براى شما خوب است و بسا چيزى را دوست داريد كه براى شما بد است، خدا مى‌داند و شما نمى‌دانيد (٢١٦- بقره) و گفته:

اگر اميدوارى بترس و اگر مى‌ترسى اميدوار باش‌		چه بسا مكروة ترسناكى كه در آن خير و نيكى است‌

٩٦٤/ ٤ و يا براى اين‌كه آن محض فعل حق تعالى است كه مبدأ هر خير است و آن را براى خير اختيار كرده، و يا براى اين‌كه خلاف واقع ممتنع است و براى از دست رفتن ممتنع دريغ و افسوسى نيست، بلكه آن‌گونه كه پيغمبر ٦ فرموده مى‌گوييم: اگر مقدّر شده بود حتما انجام مى‌يافت.

٩٦٥/ ٤ دوم اين‌كه: پشيمان نمى‌شود و بر چيزى بعينه اعتماد نمى‌كند، چنان‌كه خداوند مى‌فرمايد: وَ لا تَقُولَنَّ لِشَيْ‌ءٍ إِنِّي فاعِلٌ ذلِكَ غَداً إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ‌، يعنى: درباره هيچ چيزى مگو كه فردا آن را انجام مى‌دهم جز آن‌كه خدا بخواهد (٢٣- ٢٤- كهف) براى اين‌كه كار به دست خدا است، پس احتمال دارد كه مقدر به خلاف آن باشد و آن ممتنع باشد.

٩٦٦/ ٤ سوم اين‌كه: براى بدست آوردن مطلب ارزشمند معيّنى و يا غير ارزشمندى (البته به نسبت مطلوب) شوق نمى‌ورزد و براى حصولش كوشش فراوان به خرج نمى‌دهد، براى اين‌كه در كوشيدن ادعاى توانايى داشتن در خود است و اين منافى مشاهده احديت و وجه خاص است، مگر اين‌كه آن را وقت- يعنى وارد الهى- به حسب امورى كه بعدا گفته خواهد شد مشخص كند، و استثناء منقطع است و به معنى «لكن»[١] مى‌باشد، چون اگر وقت؛ آن مطلب و مطلوب را- مانند وقت خواب- مشخص كرده بود؛ مسلّما خوابگاهى مى‌طلبيد. و يا آن‌كه (وارد الهى به حسب) حالش (مشخص كند) باشد، مانند اراده وضو كردن كه حتما آبى كه صلاحيت وضو گرفتن را دارد خواهد طلبيد، و يا گرسنگى؛ چيزى را خواهد طلبيد كه جلوى آن را بگيرد. و يا (وارد الهى به حسب) مزاجش باشد، مانند نوعى از معالجه كردن؛ اگر

[١] - يعنى در آيه مباركه ٢٤ كهف كه فرمود: إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ‌- مگر آن‌كه خدا بخواهد، مگر آن‌كه در استثناى منقطع به معنى« لكن» است. م