ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ٦٦٥ - فصل دوازدهم از فصول باب در اسرار كلام است كه عبارت از نسبت بين ظاهر و مظاهر مىباشد

٢٤/ ٥ و آن اين است كه حقيقت نفسش را بشناسد تا پروردگارش را بشناسد، پس حقيقت انسان را كه عبارت از غيب مطلق است به واسطه صورت حقى‌اش- يعنى چگونگى تعيّنش را در علم الهى- خواهد دانست.

٢٥/ ٥ و خواهد دانست كه از چه چيز پديد آمده است، يعنى از كدام مرتبه از مراتب وجود و تجلى ربانى تعيّن پذيرفته و ظاهر گشته است.

٢٦/ ٥ و خواهد دانست كه در چه چيز پديد آمده است، يعنى در كدام مرتبه از مراتب جامع الهى و (در كدام مرتبه از مراتب) كونى كه اختصاص بدو دارد و محل‌هاى معنوى‌اند اين مجموع پديدار گشت.

٢٧/ ٥ و خواهد دانست كه چگونه پديد آمده است، و اين احتمال دو معنى را دارد: يكى سئوال از كيفيت وجودش است از آن جهت كه از حق صادر است و حق پديد آورنده‌اش مى‌باشد، و ديگرى سئوال از كيفيت خود او است؛ از آن جهت كه موجود بر آن كيفيت است.

٢٨/ ٥ و خواهد دانست كه او را كى پديد آورده و آفريده.

٢٩/ ٥ و خواهد دانست براى چه او را پديد آورده است، يعنى چه فايده و حكمتى از وجودش حاصل مى‌آيد.

٣٠/ ٥ و خواهد دانست كه غايتش چيست؟ يعنى منتهاى مرتبتى كلّى او؛ و يا منتهاى علم و عمل او از حيث تفصيل چيست؟

٣١/ ٥ و خواهد دانست كه آيا بازگشتش به عين آن‌چه از آن صادر شده مى‌باشد و يا همانند آن از حيث مرتبه و يا وجود است- البته اگر همانندى درست باشد؟

٣٢/ ٥ و خواهد دانست كه مطلقا مراد از اراده كلى ذاتى- از حيث انسانيت مطلق او و از حيث استعداد خاصش- چيست؟

٣٣/ ٥ و خواهد دانست كه مراد خاص از او در هر وقت چيست؟

٣٤/ ٥ و خواهد دانست كه آيا به انسان در تمامى مراداتى كه بيان شد يارى گرفته مى‌شود و يا به بعضى از آنها- از حيث عين و مرتبه او- و يا او (انسان) از حيث آن دو (عين و مرتبه) يارى مى‌گيرد.