ترجمه مصباح الانس ابن فناري (شرح مفتاح الغيب صدرالدين قونوى) - خواجوي، محمد - الصفحة ١٩٨ - مقام هشتم در اين كه چشمه و منبع مظاهر وجود به اعتبار اقترانش بدانها«عماء» است
بين طرف اجمال و وحدت[١] مىباشد، و مقابل آن دو تفصيل و كثرت است، براى انتسابش به واحديت و وقوعش در رتبههاى دوم تعيّنات آنها؛ كه عبارت از صورت تعين اول و سايه و ظلّ آن مىباشد.
٣٧٨/ ٣ كليات آنچه كه اين تعيّن اشتمال بر آن دارد مراتب ناميده مىشود؛ ولى از جهت محل بودن آنها؛ به واسطه ثبوت باقى حقايق، و آنها مانند حضرات پنجگانه و مراتب اعتدالات مولدات و ميزان آنها كه عبارت از مرتبه انسانى است مىباشند، هم چنان كه كليات تعينات اين تجلى عبارت از اسماء هفتگانه مىباشد.
٣٧٩/ ٣ سپس (گوييم:) اين تعيّن دوم نفسى از آن جهت كه اصل ظهور تعيّنات و بازگشتگاه آنها است؛ و تجلىاى كه بدان ظاهر شده اصل تمام اسماء و بازگشتگاه آنها است؛ تعيّن؛ قابل مرتبه الوهيت؛ و تجلى؛ به اسم «الله» ناميده شده، و به اعتبار تحقق تمام معانى كلى و جزئى در آن؛ به نام عالم معانى ناميده شده؛ و به اعتبار ارتسام كثرت نسبى كه منسوب به اسماء الهى است و همين طور به اعتبار كثرت حقيقى كونى در آن؛ به نام حضرت ارتسام ناميده شده؛ و به اعتبار برزخيتى كه بين وحدت و كثرت حاصل است، يعنى به واسطه اشتمال آن (برزخيت) بر اين حقايق كلى اصلى از جهت صلاحيت اضافه و نسبت آنها به حق تعالى بطور اصالت؛ و به موجودات بهگونه تبعى، و پديد آمدن انواع و جزئيات آنها از آن (برزخيت) بطور مفصل؛ به نام حضرت عماء[٢] ناميده شده؛ و به اعتبار در آمدن اين حقايق كلى اصلى در عين (ذات) آن برزخيت- با تحقق و ثبوت اثرى پنهان از آنها (حقايق) در آن (تعيّن)- به نام حقيقت انسانى كمالى ناميده شده است، و به اعتبار معلوماتى كه در آن است؛ ما بين واجب، كه ظهورش به ذات خودش است و ممتنع؛ كه تحقق و ثبوتش در ذات خودش محال است؛ و متوسط بين آن دو كه نسبتش بدان دو مساوى است؛ به متوسط مرتبه امكان ناميده شده است.
[١] - مقام قاب قوسين عبارت است از تعيّن دوم و قابل دوم براى اين تجلى دوم كه جامع تمام اعتبارات است، هم چنان كه مقام تدلى( دنى فتدلى) عبارت از قابل فيض منبسط ظهورى و وجود بسيط نورى است.
[٢] - حقيقت عماء عبارت است از فيض اقدس و تجلى غيبى احدى اول؛ و آن باطن اسم« الله» كه اسم اعظم است مىباشد، يعنى از جهت ناحيه غيب و باطن آن، و ظاهرش حضرت اسم« الله» است از جهت احديت جمع اسماء الهى.