نبوده است. جندى (در شرح فصوص) گويد: سپس افلاك چهارگانه با آنچه از ارواح و اجرام نورى كه در آنها است به گردش درآمد و به واسطه تجليات و تابش اشعات آنها- به سبب آنچه كه فوق آنها از عقل و نفس كلى و اسماء الهى است- بر ديگر از عناصر فرو ريخت و پنهانى آنها را به واسطه تفصيل- براى تحصيل- آشكار ساخت، فروريختنى كلى و تفصيلى اجمالى، لذا عناصر چهارگانه امتياز پيدا كرد و در هر يك آنها تمام آنها هست، چون فرو ريختن احدى كلى است؛ چنان كه دليل لمّى و انّى آن گفته آمد.

٧١١/ ٤ سپس تجليات ادامه پيدا كرد و فرو ريختن‌ها آشكار شد و بر اين عناصر ادامه يافت و آنها پى‌درپى بالا رفتند تا آن‌كه بر آن‌چه از جواهر و تابناكى‌ها كه در آنها بود آگاهى پيدا شد (و يا اطلاق شد) پس نخست دودى كلّى و احدى جمعى از نقطه مركز بالا رفت كه شش (فلك) ديگر را فرا گرفت، سه بالا و سه پائين- و آن چهارمين بود- فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ‌، يعنى: و آنها را هفت آسمان به پا ساخت (٢٩- بقره)

٧١٢/ ٤ پس بر طبيعت ركن سرد خشك آسمان كيوان را آفريد و كف آن را از خلاصه آن؛ به نور نفس رحمانى از مرتبه اسم «رب» مشتعل ساخت و نفس كيوان شد، و در اين آسمان حقايق ربوبى از تربيت و اصلاح و حفظ و بقا و ثبات آشكار شد، براى اين كه اين آسمان نسبت به حفظ آن‌چه كه تحت آن است مانند پوسته نگاهدارنده مغزى است كه داخل آن است.

٧١٣/ ٤ سپس اسم «علّام» كه آشكار كننده و برآورنده نيازها است؛ به حقايق كشف و حيات عملى پاك و سعادت و صلاح و زارى و طاعات و خوبيها؛ در روح مشترى تجلى كرده و خلاصه جوهر آسمانى آن مشتعل شده و جرمى نورى و يا نورى جسمى شد، و آن مظهر اسم «علّام» است و آسمانش خلاصه عنصر گرم‌تر است.

٧١٤/ ٤ سپس قاهر قوى شديد از اعوان (ياوران) «قادر» براى ايجاد آسمان سرخ گرم خشك تجلى كرد و خلاصه آن به نور نفس رحمانى از آن مرتبه مشتعل شد.

٧١٥/ ٤ سپس در وسط آسمان خورشيد وجود يافت، و آن (فلك چهارم) معتدل‌ترين و خالص‌ترين خلاصه‌ها است، و خلاصه كف (زبد) به نور نفس رحمانى از مرتبه لاهوت و