معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٩٣ - راهيافت تحريف لفظى در سنت پيامبر(ص)

راهيافت تحريف لفظى در سنت پيامبر (ص)

تحريف لفظى به معناى جعل و وضع حديث در سنت پيامبر راه يافت. اين امر به‌خاطر آن بود كه سنت نبوى فاقد عنصر اعجاز بوده و ديگران مى‌توانستند گفتارى شبيه آن ارائه كنند. به گواهى تاريخ، كار جعل و وضع حديث پيامبر (ص) به حدى رسيد كه به‌عنوان نمونه، هنگامى كه‌ ابوعبدالله محمد بن اسماعيل بخارى‌ تصميم به جمع‌آورى حديث گرفت، خود را با انبوهى از روايات معجول مواجه ديد. خود او مى‌گويد كه روايات كتاب‌ صحيح‌ خود را كه با حذف مكررات حدود چهار هزار روايت است، از ميان ششصد هزار روايت برگزيد.[١] با وجود اين، برخى از دانشوران اهل سنت بر ضعيف و سست بودن شمارى از روايات‌ صحيح بخارى‌ گواهى داده‌اند. پيامبر اكرم (ص) براى مقابله با تحريف لفظى سنت، دو راه پيش روى امت اسلامى نهاد:

١. مراجعه به قرآن به‌عنوان معيار بازشناختن احاديث سره از ناسره؛

٢. مراجعه به اهل بيت (ع) به‌عنوان حاملان اصلى سنّت و قرآن.

راهيافت تحريف معنوى در قرآن‌

درباره وقوع تحريف معنوى در قرآن يعنى تفسير به رأى آيات كتاب آسمانى هيچ‌گونه ترديدى نيست؛ شواهد آن بدين شرح است:

١. هشدار مكرّر پيامبر اكرم (ص) درباره خطر تفسير به رأى، نشان از احتمال رهيافت تحريف معنوى در قرآن دارد. آنجا كه آن حضرت فرمود:

من فسر القرآن برأيه فليتبوأ مقعده من النار؛[٢]

هر كس قرآن را به رأى خود تفسير كند، مى‌بايست خود را براى آتش مهيا سازد.

٢. وجود شمار فراوانى از مدعيان تفسير كه قرآن را بر اساس خواسته‌هاى نفسانى خود تفسير مى‌كردند[٣] كه گاه همچون‌ قَتاده‌[٤] و ابو حنيفه‌ به‌خاطر تحميل‌

[١] . آشنايى با جوامع حديثى شيعه و اهل سنت، ص ٢٤٤.

[٢] . تفسير صافى، ج ١، ص ٣٥؛ عوالى اللئالى، ج ٤، ص ١٠٤.

[٣] . علل الشرائع، ج ١، ص ٩٠؛ وسائل الشيعه، ج ٢٧، ص ٤٧.

[٤] . محمد بن يعقوب كلينى، كافى، ج ٨، ص ٣١١.