معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٧٩ - مفهومشناسى
دليل نبوت و راستگويى پيامبر است؛ يعنى دليل اعتبار اسلام است. ولى اعجاز قرآن، از جهات گوناگون اثبات شده است. در اين ميان اعجاز در الفاظ، محتوا، عدم تناقض در مفاهيم آن، آهنگ قرآن، نفوذ آيات آن در دلها، پيشگويىها و اخبار غيبى قرآن شمرده شده است.[١]
ولى اعجاز علمى قرآن، در قرنهاى اخير بين مفسران جايگاه ويژهاى يافته است؛ چون علوم تجربى تكامل يافت و رشد سريع نمود و رازهاى علمى قرآن را آشكار كرد؛ اين در حالى بود كه كتاب مقدس (تورات و انجيل) هر روز با پيشرفت علوم، عقبنشينى كرد و تحريفات آن برملا شد، از اين رو مفسران در موارد متعدد به اعجاز علمى قرآن (آياتى كه از قوانين و يافتههاى علمى بشر، در چندين قرن بعد خبر مىدهد) اشاره[٢] و حتى دانشمندان اروپايى به ابعاد علمى قرآن، اعتراف كردهاند.
مقصود از معجزه علمى قرآن، آياتى از قرآن كريم است كه بدين صورت باشد:
رازگويى علمى باشد؛ يعنى مطلبى علمى را كه قبل از نزول آيه كسى از آن اطلاع نداشته بيان كند، بهطورى كه مدتها بعد از نزول آيه مطلب علمى كشف شود. و اين مسأله علمى طورى باشد كه با وسايل عادى كه در اختيار بشر عصر نزول بوده، قابل اكتساب نباشد و يا اخبار غيبى قرآن در مورد حوادث طبيعى و تاريخى كه بعداً طبق خبر واقع شود و با وسايل آن روز قابل پيشبينى نباشد.[٣]
مرحوم استاد معرفت در اين مورد مىنويسند:
اعجاز علمى قرآن، مربوط به اشاراتى است كه از گوشههاى سخن حق تعالى نمودار گشته و هدف اصلى نبوده است، زيرا قرآن كتاب هدايت
[١] . در اين مورد به تفاسير قرآن، از جمله: سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١، صص ٨٣- ٥٨؛ ناصر مكارم شيرازى، تفسير نمونه، ج ١، ص ١٣١ و ج ٢، ص ٤٣٢ و ج ٣، ص ٣، و ج ٧، ص ٦٤ و ج ٨، ص ٢٨٩ و ج ١١، ص ٤١٠ و ج ١٢، ص ٢٧٥ و ج ١٥، ٥٦٨ و ج ٢٠، ص ٢٨٩ مراجعه شود.
[٢] . در اين مورد ر. ك: ناصر مكارم شيرازى، تفسير نمونه، ج ٥، ص ٤٣٥ و ج ٨، ص ٢٢٧ و ج ١٠، ص ١١٩ و ج ١١، ص ١٨٣ و ج ١٥، ص ٥٦٨ و ...
[٣] . ر. ك: محمدعلى رضايى اصفهانى، پژوهشى در اعجاز علمى قرآن، ج ١، ص ٨٥.