معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٧٥ - نگاهى اجمالى به ديدگاه آيتالله معرفت

در ضمن بحث گرايش‌هاى تفسيرى (الوان تفسير) به تفسير علمى قرآن توجه كرده و تفاسير علمى را مورد بررسى و نقد قرار داده است. ايشان در اين كتاب ضمن تعريف اجمالى تفسير علمى، خطر تحميل را گوشزد مى‌كند. سپس كتاب‌ كشف الاسرار النورانية القرآنية فيما يتعلق بالاجرام السماوية والارضية والحيوانات والنباتات والجواهر المعدنية تأليف‌ محمد بن احمد الاسكندرانى‌ (م ١٣٠٦ ق) را معرفى كرده و از آن تمجيد مى‌كند، و در ادامه، كتاب‌ الهية والاسلام علامه سيد هبة الدين شهرستانى‌ (م ١٣٨٦ ق) و نوشته‌هاى‌ عبدالله با شافكرى‌، سيد عبدالله كواكبى‌، استاد مصطفى رافعى‌ و استاد رشيد رشدى العابرى‌ را معرفى مى‌كند.

تفسير الجواهر فى تفسير القرآن طنطاوى‌ (م ١٣٥٨ ق) را به‌صورت كامل معرفى و نقد مى‌كند. و در پايان، تفسير علمى‌ التفسير الفريد تأليف‌ عبدالمنعم الجمال‌ را معرفى و تمجيد مى‌كند.

همچنين ايشان در كتاب‌هاى‌ علوم قرآن‌ كه به زبان فارسى نگاشته، مبحث اعجاز علمى قرآن و موارد آن را بيان كرده است. از جمله در كتاب‌ علوم قرآنى‌ انتشارات التمهيد (چاپ پنجم، ١٣٨٣ ش) به موارد زير اشاره كرده است:

رتق و فتق آسمان‌ها و زمين، نقش كوه‌ها در استوارى زمين، دشوارى تنفس با افزايش ارتفاع، آب منشأ حيات و پوشش هوايى حافظ زمين.

بنابراين به‌صورت كلى مى‌توان گفت آيت‌الله معرفت (ره) از كسانى است كه تفسير علمى قرآن به وسيله علوم قطعى را مى‌پذيرد، و اعجاز علمى قرآن را يكى از ابعاد اعجاز و موارد تحدّى قرآن مى‌داند. ولى در اين راستا هشدار مى‌دهد كه نظريه‌هاى اثبات نشده علمى بر قرآن تحميل و تطبيق نشود. اما شرح ديدگاه‌هاى ايشان در اين موضوع و فهم بهتر آن‌ها، در مقايسه با ديدگاه‌هاى ديگر روشن مى‌شود كه در ضمن مقاله بيان خواهد شد.