زدند. سبب آن- بنا بر اختلاف روايات- يا به جهت آن بود كه با تأويل همراه بود يا به سبب آنكه آن حضرت عرضه آن را به پذيرش ولايت خويش مشروط كرده بود، و او نيز آن را به خانه‌اش برگرداند. قدر مشترك اين روايات اين است كه امام‌ على‌ (ع) بلافاصله پس از وفات و دفن پيامبر در خانه‌اش نشست و قرآن را تأليف كرد. راويانى كه اعم از سنى و شيعى اين مضمون را به اجمال يا تفصيل نقل كرده‌اند، به يازده تن مى‌رسند؛[١] به اين شرح: سليم بن قيس‌ از ابوذر غِفارى‌ (ت ٣٢ ق) و سلمان فارسى‌ (ت ٣٤ ق) و ابن عباس‌، عبدُخير كوفى‌ (ت حدود ٩٠ ق) از يَمان‌ (ز ١٣ ق)، محمدبن سيرين بصرى‌ (ت ١١٠ ق) از عِكرِمَه‌ (ت ١٠٧ ق)، عبدالله بن عبدالرحمن‌ (ت‌حدود ١٤٥ ق)، على بن‌رَباح‌ (ت حدود ١١٠ ق)، ابورافع‌ (ت ٣٦ ق)، جابربن يزيد جعفى كوفى‌ (ت ١٢٧ ق) از امام‌ باقر (ع)، و ابوبكر حضرمى‌ (ز ١١٥ ق) و سالم بن‌أبى سلمه‌ (ز ١٣٦ ق) و ابان بن‌تَغْلِب كوفى‌ (ت ١٤١ ق) و حسين بن زيد مدنى‌ (حدود ١٩٠- ١١٠ ق) از امام‌ صادق‌ (ع) از پدرانش (ع).

احمد بن‌عبدالعزيز، ابوبكر جوهرى‌ (ز ٣٠٠ ق) آورده است كه در اين زمان كسانى چون‌ سعد بن‌ابى وقّاص‌، مقداد بن‌اسود و زبير امام‌ على‌ (ع) را در گردآورى قرآن يارى مى‌رساندند.[٢] مدت گردآورى مصحف‌ على‌ (ع) را در اين زمان، ابن عباس‌ شش ماه و عَبْدُخير (ت حدود ٩٠ ق) سه روز و جابربن‌يزيد

[١] . همان، ج ٨٩، صص ٤٨ و ٥٢- ٥١ و ٨٨ و ج ٤٠، ص ١٥٥ و ج ٢٨، صص ١٩١ و ٢٩٧ و ٣٥٦؛ سليم بن‌قيس هلالى، كتاب سليم بن‌قيس، صص ٣٣- ٣٢ و ٨٨- ٨٥ و ٩٣ و ٢٩٨- ٢٩٧؛ احمد بن‌على طبرسى، الاحتجاج، صص ٤٧ و ٥١ و ١٠٥ و ١٠٧ و ١٥٦ و ٢٢٢ و ٢٢٥ و ٢٧٩ و ٢٨١؛ عبيدالله بن‌عبدالله حسكانى، شواهد التنزيل، ج ١، صص ٣٨- ٣٦؛ احمد بن‌يحيى بلاذرى، انساب الاشراف، ج ١، صص ٥٨٧- ٥٨٦؛ احمد بن‌عبدالله ابونعيم اصفهانى، حليه الاولياء و طبقات الاصفياء، ج ١، ص ٩٧؛ محمد ابن سعد، الطبقات الكبرى، ج ٢، ص ١٠١؛ عبدالرحمن سيوطى، الاتقان فى علوم القرآن، ج ١، ص ١٢٧؛ سيدنورالله مرعشى شوشترى، احقاق الحق و ازهاق الباطل، ج ٧، ص ٦٣٦؛ محمد بن‌على صدوق، التوحيد، صص ٧٣- ٧٢.

[٢] . عبدالحميد ابن ابى الحديد، شرح نهج البلاغه، ج ٢، ص ٥٦؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٢٨، ص ٣١٥ با تلخيص اندك