معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٤٣ - قرائت جمهور مسلمانان و قرائت قرا

قرائات فتوا داده‌اند؛[١] ليكن اين پندار نادرست است؛ زيرا قرائة الناس، قرائة العامة، قرائة العوام و قرائة الجمهور كه ناظر به قرائتِ جمهور مسلمانان مى‌باشد، عناوينى است كه در برابر قرائتِ قرّا به‌كار رفته است و قسيم شى‌ء نمى‌تواند مساوى آن باشد. چه اينكه قرائتِ قرّا، نقل واحد از واحد است و به سبب نداشتنِ شرطِ تواتر، قرآنيت آن ثابت نيست، برخلاف قرائتِ عامه مسلمانان كه امت اسلام در هر عصر آن را را از نسل قبل از خود دريافت كرده‌اند و با چنين سلسله سندى به پيامبر (ص) مى‌رسد. خلاد بن يزيد باهلى‌ (م ٢٢٠) گويد به‌ يحيى بن عبد الله بن ابى مليكه‌ (م ١٧٣) گفتم‌ نافع‌ از پدرت از عايشه‌ برايم نقل كرد كه او اذ تَلِقُونه‌[٢] (به كسر لام و ضم قاف) قرائت مى‌كرد[٣] و مى‌گفت آن از ولق الكذب‌ است. يحيى‌ قرائت مزبور را نپذيرفت، به او گفتم با اينكه‌ عايشه‌ اين گونه قرائت كرده، چرا آن را نمى‌پذيرى؟ وى گفت: زيرا آن، مخالف قرائتِ مردم است ... ما از امت از پيامبر از جبرائيل از خداوند نقل مى‌كنيم، ولى شما مى‌گويد فلان شخص از فلانى نقل كرد.[٤] چنانكه پيش از اين آورديم، از ابوعبدالرحمن سلمى‌ روايت شده كه قرائت‌ ابى بكر، عمر، عثمان‌، زيد بن ثابت‌، مهاجران و انصار يكى بود؛ همگى بر قرائت عامه مسلمين بودند و آن قرائتى است كه رسول خدا (ص) در سال وفاتش دو بار بر جبرئيل خواند[٥] اكنون شواهدى از منابع كهن را كه نشان مى‌دهد قرائت جمهور مسلمانان در برابر قرائت قرّا مطرح بوده است، مى‌آوريم.

قرائت جمهور مسلمانان و قرائت قرّا

قرائتِ جمهور مسلمين بر خلاف ساير قرائات كه به اشخاص منتسب‌

[١] . ر. ك: سيدمحمدجواد عاملى، مفتاح الكرامه، ج ٤، ص ٦٩٧؛ سيدتقى طباطبائى قمى، مبانى منهاج الصالحين، ج ٤، ص ٤٥٩.

[٢] . نور، آيه ١٥.

[٣] . قرائت مشهور به فتح لام وتشديد قاف است.

[٤] . مقريزى، امتاع الاسماع، ج ٤، ص ٣١٩؛ محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ١٣٦.

[٥] . ابوشامه مقدسى، المرشد الوجيز، ص ٦٨.