ائمه پيشين با بسيارى از قراء معروف و حتى قراء سبعه است. چگونه يك مسلمانِ محافظه‌كار جرأت مى‌كند قرائت متواتر از پيامبر (ص) را مورد انكار قرار دهد؟ امام‌ احمد بن حنبل‌ با بسيارى از قرائت‌هاى‌ حمزه‌ مخالفت مى‌نمود و نماز خواندن با امام جماعتى كه حمد و سوره را به قرائت‌ حمزه‌ مى‌خواند نمى‌پسنديد. اگر قرائت‌ حمزه‌ كه يكى از قراء سبعه است به تواتر از پيامبر (ص) رسيده باشد و پيامبر (ص) به همين نحو قرائت كرده و به تواتر قطعى به‌ حمزه‌ رسيده است، چه كسى مى‌تواند آن را ناپسند بداند؟ ابوبكر بن عياش‌ مى‌گفت: «از نظر ما قرائت‌ حمزه‌، بدعت است». ابن دريد مى‌گويد: «من علاقه‌مند بودم كه قرائت‌ حمزه‌ را در كوفه ممنوع كنم». ابن المهدى‌ گفته است: «اگر من قدرت داشتم بدن كسانى را كه قرآن را بر وفق قرائت‌ حمزه‌ مى‌خوانند داغ مى‌كردم. يزيد بن هارون‌ نسبت به قرائت‌ حمزه‌ كراهت شديدى داشت.»[١]

اجماع‌

برخى از فقها بر اعتبار قرائات مشهور ادعاى اجماع كرده‌اند. سيد محمدجواد عاملى‌ در مفتاح الكرامه‌ مى‌نويسد:

دليل بر وجوب اكتفا نمودن به قرائات (مشهور و متداول) اين است كه يقين به برائت ذمه با اين قرائات حاصل مى‌شود، زيرا مسلمين در روا بودن قرائت به آن‌ها اتفاق نظر دارند ... و رجوع به قرائات مزبور مورد اجماع علماى اماميه است.[٢]

با توجه به اينكه موضوعِ مورد بحث در آثار بسيارى از فقيهان مطرح نيست و نفياً يا اثباتاً بدان نپرداخته‌اند، چگونه مى‌توان در مورد آن ادعاى اجماع كرد؟[٣] افزون بر اين، از آنجا كه مدعيانِ اعتبار قرائاتِ مشهور به برخى از احاديث استناد جسته‌اند، بر فرضِ وجود چنين اجماعى، با نظر به اينكه دليلِ اجماع‌كنندگان احاديث مى‌باشد، اجماعِ مزبور مدركى خواهد بود و اعتبارى‌

[١] . احمد بن على بن حجر عسقلانى( م ٥٨٢)، تهذيب التهذيب، ج ٣، صص ٢٥- ٢٤؛ محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، ص ١٩٧.

[٢] . سيدمحمدجواد عاملى، مفتاح الكرامه، ج ٤، ص ٦٩٨.

[٣] . ر. ك: سيدعلى سجادى‌زاده، جواز قرائات در نماز، نشريه داخلى دانشگاه علوم اسلامى رضوى، شماره اوّل، ١٣٧٥ ه. ش، ص ٨٦.