معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٧ - زلال انديشه و غبار آيينه

بزرگ علمى داخل و خارج، تدريس در عالى‌ترين سطوح فقه و تفسير و علوم قرآنى در مهم‌ترين مراكز حوزوى و آموزش عالى، همكارى علمى مؤثر با عالى‌رتبه‌ترين مراكز و مؤسسات علمى- آموزشى حوزه و دانشگاه، حضور عالمانه در بسيارى از دانشنامه‌ها، موسوعه‌ها، نشريات علمى و ... همه آنچه ياد شده افزون بر رسالت سنگين فقاهت و مرجعيت، از جمله تلاش‌هاى سترگ ايشان در ميدان جهاد علمى و عملى است.

كتاب‌ شبهات و ردود از آثار بسيار با اهميتى است كه نقطه عطفى در سير تدوين آثار مهم و منابع اصلى قرآنى است و به راستى هرچند صد سال يك بار شاهد آثارى از اين دست هستيم. اين كتاب را هرگز نمى‌توان اثرى علوم قرآنى يا تفسيرى دانست؛ بلكه به راستى‌ دايرةالمعارفى‌ دينى بل فرادينى است كه از بررسى‌ها و تدقيقات قرآنى، تفسيرى، فقهى، حقوقى، كلامى، فلسفى، تاريخى، ادبى و حتى طبيعى و تجربى آكنده است و دانش‌هاى نوينى چونان زبان‌شناسى، نقد ادبى، تحليل متنى، دين‌شناسى، تمدن‌شناسى، تاريخ اديان، تاريخ متون مقدس و ... در جاى جاى آن نمود دارد. اين ويژگى نشانگر چيرگى مثال زدنى استاد در عرصه‌هاى ياد شده است.

از نكات در خور توجه پيرامون اين كتاب آن است كه در طول تاريخ هزار و چهارصد ساله پيدايش شبهات و شكل‌گيرى هجمه‌ها عليه قرآن كريم كه همپاى نزول و گستره و پرتوافشانى قرآن استمرار داشته، هرگز اثرى به بلندا و استوارى اين كتاب در ردّ و پاسخ اين شبهات و دفاع از قرآن قويم صورت نبسته و در ميان مفسّران، متكلمان و عالمان بسيار فريقين، هيچ‌كس چونان حضرت استاد، توفيقمند نبوده است. به راستى راز و رمز اين بى‌همتايى چيست؟

آنچه در باور اين حقير نشسته، اين است كه دليل اصلى اين امر، چيرگى چشمگير مرحوم استاد بر دو مقوله تفسير و علوم قرآنى يا به عبارتى دانش‌هاى درون قرآنى و برون قرآنى است كه به منزله دو بال پرواز در آسمان قرآن‌شناسى و وحى و آگاهى است. اين مهم كه تأثيرى بس شگرف در