معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٣٢ - الف شيوه اعتبار بخشى به روايات تفسيرى و بررسى حجيت منابع روايات تفسيرى

اتفاق نظر وجود دارد، اما در مورد بقيه روايات بين مذاهب اسلامى اختلاف نظر وجود دارد، چرا كه ديدگاه‌ها در مورد اعتبار و حجيت منابع اين روايات (سنت اهل بيت (ع)، اقوال صحابه و تابعين) متفاوت است. در حقيقت اين مطلب يكى از مبانى مهم هر تفسير است.

مرحوم آيت‌الله معرفت در مورد اعتبار روايات تفسيرى و منابع آن‌ها در مقدمه كتاب‌ التفسير الاثرى الجامع‌ مطالب مبسوطى بيان كرده است، كه روش ايشان را در اين مبحث مهم تفسيرى روشن مى‌سازد. در حقيقت اساس تفسير خود را بر اين مطلب بنيان گذارده است.

١. حجيت روايات تفسيرى پيامبر (ص): علامه معرفت (ره) پيامبر (ص) را مفسّر خبير قرآن معرفى مى‌كند كه به دستور الهى، مشكلات قرآن را توضيح مى‌دهد تا حجت بالغه الهى باشد. او مى‌فرمايد:

لاشك انّ الماثور عن النبي (ص) تفسيراً و تبييناً و تفصيلًا لمجملات القرآن حجّة بينه‌[١]

در جاى ديگر دليل اين حجيت را آيه ٤٤ سوره نحل‌ وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ‌ مى‌شمارد.[٢]

٢. اعتبار روايات تفسيرى اهل بيت (ع): علامه معرفت معتقد است كه روايات تفسيرى اهل بيت (ع) مثل روايات پيامبر (ص) حجّت است. ايشان در كتاب مورد بحث اين مطلب را به‌صورت اجمالى و پراكنده بيان كرده است. و گاهى اهل بيت (ع) را «عترت طاهره» خوانده و گاهى‌ على‌ (ع) را اعلم صحابه و «امام اميرالمؤمنين» خوانده است.[٣] و گاهى اهل بيت (ع) را مقدم بر صحابه و تابعين شمرده و آن‌ها را مراجع فهم معانى قرآن بعد پيامبر (ص) معرفى كرده است.

وفي مقدمهم العترة الطاهرة، الذين كانوا هم المراجع لفهم معاني القرآن بعد جدّهم الرسول‌[٤]

[١] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ٩٨.

[٢] . همان، ص ١٢١.

[٣] . ر. ك: همان، ص ٩٨ به بعد.

[٤] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، ص ٣٠٧.