مقابله و برابرى و الحاق شدنها بين دو متماثل و همانند هم در وحدت مى‌باشد، پس وقتى با قصدى واحد- مانند دعا- به دو امر هم شكل در منشعب شدن از يك اصل توجه كردى، و يا به واسطه عمل واحدى- مانند نماز- به دو امر- مانند عبادت و تظاهر و ريا- قصد كردى، و يا اين‌كه به واسطه اين قصد و يا عمل- از حيث احديتش- دو هدف دنيوى و اخروى حاصل شود، و يا اين‌كه فرعى را به دو اصل نسبت دهى- همچنان كه به غير اصلش نسبت دهى- و اين توجّه هم به واسطه يكى از وجوه پنجگانه گذشته باشد، به دو وجه از آنها و يا به غير اصل آن، تو عمل را به مقتضاى روحانيت و جسمانيت خودت در يك حال قصد كرده‌اى، مانند وضو گرفتن به نيت نزديكى به خدا و خنك شدن، و يا اين‌كه يك جزء را به دو كلّى نسبت دهى، مرتبه خود را به مرتبه وجوب و مرتبه امكان- يك دفعه- از آن جهت كه آنها دواند، بلكه از حيث «عماء» و يا مقام جمع احدى كه جامع بين آن دو است نسبت دهى.

٩٨٤/ ٤ حكم شيطانى‌[١] بر تو وارد شده و اخلاص رحمانى- به واسطه پراكندگى همت و جدايى جمعيت و آميزش بين دو موضوعى كه از جهت احكام با هم تضاد دارند و تغيير توجه طلبى كلى براى برگشت و انحراف از مقابل شدن از برخى جهات- برطرف مى‌شود (و به واسطه ورود حكم شيطانى بر تو) از علم درست- كه هر حقيقت را از احكامش جدا مى‌كند- محروم مى‌شوى، و نيز از نتيجه و ميوه علمت كه عبارت از توجه تام- يعنى رسيدن به مطلوب است- محروم مى‌شوى.

٩٨٥/ ٤ و اين همان است كه حضرت شيخ قدس سره در شرح حديث گفته: اجابت پس از احديت توجه مذكور تابع تصور است پس هركس تصوّر درست‌تر نسبت به حق تعالى داشته باشد دعايش مستجاب است، و درستى تصور تابع علم محقق و شهود درست است، چنان‌كه پيغمبر ٦ فرمود: اگر خداى را آن‌گونه كه در خور شناختنش است مى‌شناختيد؛ هر آينه با دعاى شما كوهها از جا بركنده مى‌شدند، و اينان كسانى‌اند كه نويد به استجابت داده شده‌اند، چنان‌كه در بيانش آمده: ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ‌، يعنى: مرا بخوانيد

[١] - اين خبر ده سطر بالا است كه: پس وقتى با قصدى واحد به دو امر توجه كردى و ... حكم شيطانى بر تو وارد شده. م