مفردات نهج البلاغه - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٩٦١ - مثل
مورد از آن در «نهج» آمده است «متين» محكم.
درباره قرآن مجيد فرموده: «و عليكم بكتاب الله فانّه الحبل المتين و النور المبين» خ ١٥٦ ٢١٩ به كتاب خدا چنگ زنيد كه آن ريسمان محكم خدا و نور آشكار است و در خ ١٧٦ ٢٥٤ اين كلمه تكرار شده است.
درباره رسول خدا صلّى الله عليه و آله فرموده: «فبلّغ الرسالة... و جعل امراس الاسلام متينة و عرى الايمان وثيقة» خ ١٨٥ ٢٧٠ پيام خدا را ابلاغ كرد و ريسمانهاى اسلام را محكم گردانيد و دستگيرههاى ايمان را ناگسستنى كرد
درباره خلقت زمين فرموده: «و جبل جلاميدها و نشوز متونها و اطوادها فارساها فى مراسيها» خ ٢١١ ٣٢٨، صخرههاى زمين را آفريد و ارتفاعات محكم و كوههاى بزرگ را در آن راسخ و استوار گردانيد منظور از «متون» محكمهاست.
«استمسك من الجبال بامتنها» خ ٨٧ «امتن» به معنى محكمتر است «و اساخ قواعدها فى متون اقطارها» خ ٢١١ ٣٢٨ ريشههاى كوهها را در محلهاى محكم اطراف زمين فرو كرد و رسوخ داد
مثل
(بر وزن شبر) مانند، نظير و شبيه مثل (بر وزن شرف) به معنى نظير، دليل، صفت، عبرت، علامت، حديث و مثل دائر است، به معنى «حال» نيز به كار رود موارد زيادى از آن در «نهج» ديده مىشود.
در خلقت آدم ٧ فرموده: «فجبل منها صورة... ثمّ نفخ فيها من روحه فمثلت انسانا» مثول در اينجا به معنى برخاستن و ايستادن است:
«مثل الرجل مثولا: قام منتصبا»
يعنى خداوند از آن گل صورتى ساخت و در آن از روح خود دميد پس در دم به پا خاست به حالت يك انسان.
تمثيل: تشبيه. درباره حق تعالى فرموده: «و لا حقيقته اصاب من مثّله» خ ١٨٦ به حقيقت خدا نرسيده كسى كه او را به چيزى تشبيه كرد.
در مقام نصيحت فرموده: «تمثّل فى حال تولّيك عنه اقباله عليك يدعوك الى عفوه» خ ٢٢٣ ٣٤٤ تمثّل در اينجا به معنى تصور و به نظر آوردن است يعنى آنگاه كه از خدا روى گرداندهاى تصور كن رو كردن او را كه تو را مىخواند تا بيامرزد.