مفردات نهج البلاغه - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٦٩٩ - عبل
امير المؤمنين ٧ و بعد از وى ملازم حسنين ٨ بوده است و اين روايات بسيار است و مجلسى رحمه الله آنها را در محلهاى مختلف بحار نقل كرده و هر كه بخواهد به سفينة البحار مادّه «عبس» رجوع كند، گر چه اسناد اين روايت نيز ضعيف است ولى اطمينان هست كه بعضى از آنها از معصومين : صادر گرديده است (تمام شد).
نامه ٤١ نهج البلاغه كه آن حضرت به بعضى از عموزادگان خود نوشته كه بيت المال را دزديده و به مكّه برده بود، گويند: آن نامه به ابن عباس نوشته شده كه اموال بصره را برداشته و با خود به مكّه برد و شروع به خوشگذرانى كرد، در آن نامه سه بار خطاب به او «ابن عمّك» فرموده است.
ابن ابى الحديد گويد: اكثر قائلين گفتهاند كه اين نامه به ابن عباس نوشته شده و منظور از «كاف خطاب» در «ابن عمّك» در چند مورد اوست و عدّه كمى گفتهاند: اين درست نيست و عبد الله بن عباس از آن حضرت جدا نشده و پيوسته امير بصره بود تا آنحضرت شهيد شد، شيخ راوندى گويد: منظور عبيد الله بن عباس است ولى اين درست نيست، عبيد الله عامل آن حضرت در يمن بود و جريانش روشن است.
بعد گويد: اين نامه بر من مشكل شده است اگر گويم اين نامه جعلى است اين نمىشود چون همه آنرا نقل كردهاند و اگر گويم راجع به ابن عباس است مىدانم كه ابن عباس از آن حضرت جدا نشده است و اگر گويم مراد ابن عباس نيست پس كدام كس مراد بوده است سخن امام نشان مىدهد كه نامه را به يكى از بنى اعمام خود نوشته است، من در اينجا از متوقّفين هستم.
نگارنده گويد: چون نامه راجع به ابن عباس بودنش صريح نيست نمىشود بر عليه او حكم كرد و الله العالم.
عبط
عبطه به ضم اوّل: طراوت و تازگى «عبط» تازه اين لفظ تنها يكبار در «نهج» آمده است، درباره فتنهها فرموده: «ترد بمرّ القضاء و تحلب عبيط الدماء» خ ١٥١ ٢١١ مىآيد با تلخى و مىدوشد (مىريزد) خونهاى تازه را
عبل
(مثل شرف) و عباله: ضخامت:
«عبل الرجل عبلا و عبالة: ضخم»
از اين ماده فقط دو مورد در «نهج» يافته است درباره بعضى از پرندگان مانند شتر مرغ و غيره فرمود: «و منع بعضها بعبالة خلقه ان يسمو فى السماء خفوفا و جعله يدفّ دفيفا» خ ١٦٥ ٢٣٦ خداوند بعضى از پرندگان را بعلت ضخامت و سنگينى مانع شده از اينكه به سرعت به آسمان بالا رود و او را طورى كرده كه در زمين بال مىزند و