مفردات نهج البلاغه - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٨٨٦ - قيس
غيظا» خ ٢٧ ٧٠، اى شبيه مردان نه مردان... خدا شما را بكشد كه قلبم را با چرك و سينهام را با غيظ پر كرديد امام صلوات الله عليه از آنها انتظار زيادى در دفاع از حق داشت و بر خلاف انتظار از آنها كوتاهى مىديد و آتش مىگرفت
قيد
(مثل شير) اندازه طول. در لغت آمده:
«القيد و القاد: القدّ»
آن تنها يك بار در كلام حضرت آمده است، در مقام موعظه فرموده: «و انّما حظّ احدكم من الارض ذات الطول و الارض قيد قدّه متعّفرا على خدّه» خ ٨٣ ١١٤، سهم شما از طول و عرض اين زمين فقط اندازه قدّ انسان است كه روى بر خاك قبر خواهد نهاد، منظور قبر آدمى است
قيد
به فتح اوّل طناب و ريسمان و زنجير. و فقط يك بار در «نهج» آمده است در مذمّت ياران فرموده: «الا و قد قطعتم قيد الاسلام و عطّلتم حدوده و امتّم احكامه» خ ١٩٢ ٢٩٩ بدانيد كه ريسمان اسلام را پاره كرديد، حدود آنرا معطل گذاشتيد، احكام آنرا به مرگ درآورديد
قياس
اندازهگيرى چيزى به اندازه چيز ديگر. در لغت آمده:
«قاس الشىء بغيره قيسا و قياسا: قدّره على مثاله»
اين كلمه سه بار در «نهج» به كار رفته است درباره اهل بيت صلوات الله عليهم فرموده: «لا يقاس بآل محمّد ٦ من هذه الامّة احد و لا يسوّى بهم من جرت نعمتهم عليه ابدا هم اساس الدين و عماد اليقين» خ ٢ ٦٧ درباره حق تعالى فرموده: «لا يدرك بالحواسّ و لا يقاس بالناس» خ ١٨٢ ٢٦٢ در دعاى استسقاء فرموده: «اللهم... لا تخاطبنا بذنوبنا و لا تقايسنا باعمالنا» خ ١٤٣ ٢٠٠ خدايا ما را با گناهان مخاطب قرار مده و با اعمالمان بلاها را مقايسه و اندازهگيرى مفرما
قيس
نام پدر ابو موساى اشعرى است كه دو بار در «نهج» آمده است و نام ابو موسى عبد الله است. در جريان حكميت كه ياران خويش را درباره داور قرار دادن ابو موسى ملامت مىكرد فرمود: اهل شام براى خود محبوبترين كس را پيش خود (عمرو بن عاص) انتخاب كردند و شما مكروهترين شخص را، شما مىدانيد كه