ماده مواردى در «نهج» آمده است، درباره تكليف و وظائف فرموده است: «فاتقوا اللّه عباد اللّه... و قوموا بما عصبه لكم» خ ٢٤ ٦٦ «عصبه لكم» يعنى بر شما بسته و الزام كرده است، از وجوب به بسته شدن تعبير آورده است.

درباره خون عثمان به معاويه مى‌نويسد: «فطلبتنى بما لم تجن يدى و لا لسانى و عصبته انت و اهل الشام بى» نامه ٥٥ ٤٤٦، مطالبه كردى از من آنچه را كه نه دستم جنايت كرده و نه زبانم و بستى خون عثمان را بمن تو و اهل شام

عصبه (بر وزن عقبه) يعنى قرابت است از طرف پدر كه به انسان بسته شده و از او حمايت ميكنند «عصبيّة» به معنى دفاع و حمايت از آن است ولى در اصطلاح تعصّب و عصبيّته: عدم قبول حق است در وقت ظهور دليل بنابر ميل به يك طرف، در لغت آمده:

«التعصّب: عدم قبول الحق عند ظهور الدليل بناء على ميل الى جانب»

و آن در انسان بسيار خطرناك است كه در خطبه قاصعه بارها فرموده است.

درباره تكبّر فرموده: «فانّكم تتعصّبون لامر ما يعرف له سبب و لا علّة، امّا ابليس فتعصّب على آدم لاصله... فان كان لا بدّ من العصبية فليكن تعصّبكم لمكارم الخصال و محامد الافعال» خ ١٩٢ ٢٩٥، شما تعصّب مى‌كنيد براى كارى كه نه سببى بر آن شناخته شده است و نه علّتى، امّا ابليس بر آدم تعصّب كرد و سجده ننمود براى اصل و ماده خلقتش، و اگر لا بدّ بايد تعصّب داشته باشيد پس در اخلاق پسنديده و كارهاى خوب داشته باشيد.

و در همين خطبه درباره شيطان فرموده: «فعدوّ اللّه امام المتعصّبين و سلف المتكبرين الذى وضع اساس العصبيّة و نازع اللّه رداء الجبرّية» خ ١٩٢ ٢٨٦، دشمن خدا پيشواى متعصبين و گذشته مستكبرين است كه سنگ عصبيت را بنا نهاد و با خدا در جبروتش به نزاع برخاست. «عصب اليمن» در خ ١٦٥ ٢٣٧ كه درباره خلقت طاووس فرموده. نوعى «برد يمانى» منقوش است.

در غريب ٤ ٥١٨ فرموده: «اذا بلغ النساء نصّ الحقاق فالعصبة اولى» معنى آن در «حقق» گذشت كه منظور دخالت اقوام پدرى در ازدواج زن است.

عصر

فشردن.

«عصب العنب استخرج مائه»

و نيز وقت عصر را گويند، به‌