مفردات نهج البلاغه - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٨١٢ - فرط
فرموده: «فانّ الله فرض على جوارحك كلّها فرائض يحّتج بها عليك يوم القيامة» خداوند بر اعضاء تو فريضههائى را معين و واجب كرده كه با آن جوارح يا فريضهها بر تو حجت خواهد آورد.
و نيز فرموده: «فرض الله على ائمّه العدل ان يقّدروا انفسهم بضعفة الناس» خ ٢٠٩ ٣٢٥، خداوند بر امامان عادل واجب كرده كه خود را با اشخاص ضعيف همطراز گيرند «الايّام المفروضات» خ ١٩٢ روزهاى معيّن شده
فرط: تقدّم و اسراف. فروط: تقدم و جلو افتادن. «فرط فروطا: سبق»
فرط (بر وزن شرف) اجر مقدّم و ثواب جلو افتاده، افراط: تجاوز بيشتر. تفريط: كوتاهى و تقصير بيشتر. مواردى از آن در «نهج» آمده است به معاويه مىنويسد: «فانك ان فرطّت حتى ينهد اليك عباد الله ارتجت عليك الامور» نامه ٦٥ ٤٥٦، تو اگر در تسليم شدن كوتاهى كنى تا بندگان خدا بر جنگ تو قيام كنند، كارها بر تو بسته خواهد شد...
«لا فرطنّ لهم حوضا...» خ ١٠ و خ ١٣٧ در «حوض» گذشت در حكمت ١٨١ فرموده: «ثمرة التفريط الندامة و ثمرة الحزم السلامة» ثمره و نتيجه تقصير پشيمانى و فائده احتياط سلامتى است.
و نيز فرمايد: «و سيهلك فىّ صنفان محبّ مفرط يذهب به الحبّ الى غير الحقّ و مبغض مفرط يذهب به البغض الى غير الحق» خ ١٢٧ ١٨٤ و در حكمت ٤٦٩ فرموده: «يهلك فىّ رجلان محبّ مفرط و باهت مفتر» يعنى دو گروه درباره من هلاك خواهد شد و اهل جهنم خواهند بود گروهى كه در دوستى من افراط كرده و نسبت خدائى به من داده و گروهى كه در عداوت من به انحراف كشانده شوند، اين، خبر از آينده و از اخبار غيبى است، معنى كلام دوّم در «بهت» گذشت.
درباره آدم جاهل فرموده: «لا ترى الجاهل الّا مفرطا او مفرطا» حكمت ٧٠ در وقت برگشتن از صفّين خطاب به اهل قبرستان كوفه فرمود: «يا اهل الديار الموحشة... انتم فرط سابق و نحن لكم تبع لاحق» حكمت ١٣٠ اى اهل ديار وحشتزا شما نسبت به ما جلو افتاده و سبقت كردهايد، ما نسبت به شما تابع و لاحق هستيم،