«حيّات صمّ» خ ٢٦ ٦٨ يعنى مارهاى كر، كه راندن و صدا را نمى‌شنوند و خطرناكند «صم» جمع اصمّ است «كلامكم يوهى الصم الصلاب» خ ٢٩ ٧٢ در «صلب» گذشت منظور سنگهاى سخت است همچنين است: «لصمّ الرواسخ» خ ١٩٥

صندوق

معروف است و آن فقط يك بار در كلام حضرت آمده است «صدر العاقل صندوق سرّه» حكمت ٥، سينه عاقل صندوق اسرار او است

صنع

(مثل قفل) عمل:

«الصنع: العمل»

راغب جودت عمل گفته است

هر صنع فعل است هر فعل صنع نيست، طبرسى فرموده: صنع و عمل هر دو يكى است، به قولى صنع جودت را در بر گرفته است، از اين ماده موارد زيادى در «نهج» آمده است «اصطناع»: اختيار صنع، آنگاه كه همّام از شنيدن كلام حضرت صيحه كشيد و قالب تهى كرد، فرمود: «اما و الله لقد كنت اخافها عليه ثم قال: ا هكذا تصنع المواعظ البالغة لاهلها» خ ١٩٣ ٣٠٦ به خدا قسم از اين پيشامد برايش مى‌ترسيدم آيا موعظه‌هاى رسا اين چنين اثر مى‌گذارد

صنعت: مصدر و نيز به معنى مصنوع است:

«الصنعة: عمل الصانع»

در خ ١٦٥ ٢٣٥ فرمود: «و اقام من شواهد البيّنات على لطيف صنعته و عظيم قدرته» بر لطافت مصنوع خويش و بزرگى قدرتش دلائل اقامه فرموده است، جمع آن صناعات آيد صنايع جمع صنيع به معنى احسان است، آنجا كه فرموده: «قد تكاملت فيكم صنائع الله» خ ١٠٠ ١٤٦ منظور احسانهاى خداست.

در يك كلام عجيبى به معاويه مى‌نويسد: «فدع عنك من مالت به الرميّه فانّا صنايع ربّنا و الناس بعد صنائع لنا لم يمنعنا قديم عزّنا... على قومك ان خلطناكم بانفسنا» نامه ٢٨ ٣٨٦، (يعنى خودت را با ما مقايسه نكن و ديگران را نيز با ما مقايسه نكن) از خود دور كن كسى را كه شكار او را منحرف كرده است ما احسانها و ساخته‌ها و تربيت شدگان خدائيم، بعدا مردمان ساخته و احسان تربيت شده ما هستند، اينكه با شما مخالطه كرده‌ايم، اين كار از عزّت قديم ما مانع نشده است «قديم» مفعول «يمنع» و «ان خلطناكم» فاعل آنست.

محمد عبده در تفسير آن گويد: آل نبى احسان خدا و مردم اسيران فضل و كرم آنها هستند، ابن ميثم فرموده: اين تنبيه است بر افضل بودن آنها از آن جهت كه‌