تير عريض و طويل. جمع آن معايل است درباره مرگ فرموده: «و اقصدتكم معابله و عظمت فيكم سطوته» خ ٢٣٠ ٣٥١. تيرهاى مرگ شما را قصد كرده و صولت آن در بين شما بزرگ شده است.

عتب

عتبى- به ضم اوّل- رضايت. گويند:

«استعتبته فاعتبنى» از او رضايت خواستم او از من راضى شد و مرا راضى كرد

«اعتاب»: راضى كردن استعتاب: طلب رضايت «عتاب»: ملامت و مذمّت، از اين ماده هفده مورد در «نهج» آمده است درباره عثمان بن عفّان به اهل مصر نوشته: «فكنت رجلا من المهاجرين اكثر استعتابه و اقلّ عتابه» نامه ١ ٣٦٣ من مردى از مهاجرين بودم كه رضايت او را بيشتر طلب كرده و كم ملامتش مى‌كردم.

در مقام موعظه فرموده: «اعملوا رحمكم الله... و انتم فى دار مستعتب على مهل و فراغ» خ ٩٤ ١٤٠، عمل كنيد خدا رحمتتان كند شما در خانه طلب رضايت از خدا هستيد (به وسيله اعمال) و در مهلت و فراغت مى‌باشيد و نيز فرمايد: «عاتب اخاك بالاحسان اليه و اردد شرّه بالانعام عليه» حكمت ١٥٨

عتبه

پدر هاشم بن عتبه از سرداران آن حضرت است كه در «هشم» خواهد آمد، بعد از شهادت محمد بن ابى بكر فرمود: «و قد اردت تولية مصر هاشم بن عتبة» خ ٦٨ ٩٨ آن فقط يك بار در «نهج» آمده است.

عتد

عتاد: آماده شدن

«عتد الشى‌ء عتادا: تهيّأ»

اعتاد: آماده كردن. عتيد: آماده، از اين ماده دو مورد بيشتر در «نهج» نيست درباره دنيا فرموده: «خيرها زهيد و شرّها عتيد» خ ١١٣ ١٦٨، خير آن كنار شونده و شرّش آماده است، به منذر بن جارود عبدى كه از حاكمانش بود و در كار خود خيانت كرد نوشته: «انت فيما رقّى الىّ عنك لا تدع لهواك انقيادا و لا تبقى لاخرتك عتادا تعمر دنياك بخراب آخرتك» نامه ٧١ ٤٦٢، آنطوريكه به من نوشته شده: اطاعت هواى نفس را ترك نمى‌كنى، و براى آخرتت آماده‌اى نمى‌گذارى». «عتاد» چيز آماده شده، ظاهرا مصدر از براى مفعول است

عتر

عتر (مثل جسر) اصل شى‌ء است:

«عاد الى عتره اى اصله»

عترة: اقارب مخصوص انسان است:

«عترة الرجل: اخصّ اقاربه»

چنانكه

در نهايه گفته است

در اقرب آمده: «العترة ولد الرجل و ذرّيته و عقبه من صلبه»

اين لفظ فقط سه بار در «نهج» آمده است.