است كه آيا همه قرائت‌هاى گوناگونِ قرآن كريم كه از قرّاءِ مشهور روايت شده، معتبر و حجت است يا تنها يك قرائت حجت است؟ يا چنانكه برخى گفته‌اند، قرائات متعدد با داشتن ضوابط ويژه، حجت و معتبر مى‌باشند؟ مبناى پرسش‌هاى ياد شده اين است كه آيا قرآن كريم با يك قرائت بر پيامبر (ص) نازل شده يا آنكه به وجوه لفظى مختلفى نازل شده است؟ اگر قرآن كريم با يك قرائت نازل شده باشد، طبعاً همان يك قرائت، قرآن به شمار مى‌رود و ساير قرائت‌ها، قرآن نخواهد بود و نمى‌توانيم در استنباط احكام و برداشتِ نكات تفسيرى، به آن‌ها استناد كنيم.

پرسشِ مهم ديگرى كه در اينجا مطرح مى‌باشد، اين است كه اگر ثابت شود قرآن كريم قرائت واحدى دارد، بايد مشخص كرد كه آن قرائت كدام قرائت است؟ و راه شناخت آن از بين قرائت‌هاى گوناگون چيست؟

در اين جستار برآنيم كه ديدگاه علّامه فقيد استاد محمد هادى معرفت رحمةالله عليه را درباره حجيت قرائات ضمن پاسخ دادن به پرسش‌هاى ياد شده تبيين كنيم. از آنجا كه مرحوم استاد در موضوع قرائات، پژوهش‌هاى موفق و بسيار ارزشمندى داشته‌اند، استخراج و ارائه ديدگاه ايشان درباره حجيت قرائات‌[١] از ارزش و اهميت زيادى برخوردار است.

مايه اصلى آنچه ما در اينجا مى‌آوريم، برگرفته از آثار استاد معرفت رحمةالله عليه است كه با تحليل‌ها و توضيحات نگارنده همراه شده و مطالبى همچون سير تحول معناى قرائت و شمارى از دلايل يگانگى قرائتِ صحيح، بر آن افزوده شده است.

مسأله حجيت قرائات، افزون بر اينكه از موضوعات علوم قرآنى مى‌باشد، از موضوعات مهم دانشِ اصولِ فقه نيز هست؛ ولى متأسفانه در مباحثِ اصولى حق آن ادا نشده است. آنچه غالباً فقها بدان پرداخته‌اند، بحث فقهى در موضوع قرائات است كه پرسشِ اساسى آن اين است: كدام قرائت يا قرائت‌ها در نماز پذيرفته است؟ چنانكه در كلام‌ شيخ طوسى‌ رحمةالله عليه خواهيد ديد، ممكن است فقيهى بر اين باور باشد كه قرآن كريم تنها با يك قرائت نازل شده و

[١] . زير عنوان« حجيت قراءات» نوشته يا سخنى از مرحوم استاد معرفت به‌دست نياورديم؛ لذا آنچه در اينجا مى‌آوريم، بازسازى، تكميل و تحليلِ مطالبى است كه ايشان در لابه‌لاى مبحث قرائات آورده‌اند.