معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٢٧ - ششم نقاط قوت و نوآورىهاى«التفسير الاثرى الجامع»

توهين به آن‌ها، همراه با نقد و بررسى محترمانه و عالمانه و منصفانه، رويكرد جديدى را در تفسير شكل داده است كه از آن با عنوان تفسير تقريبى ياد مى‌شود كه جهت‌گيرى تفسيرى را نشان مى‌دهد.

نگاه تقريبى به تفسير در عصر حاضر، زمينه‌ساز وحدت مسلمانان و استفاده همگان از احاديث اهل بيت (ع) و پى‌بردن به نقاط قوت روايات فريقين و رفع نقاط ابهام و ضعف مى‌شود. اين رويكردى است كه مسلمانان در عصر حاضر بيش از هر چيز بدان نياز دارند.

ج. نظريه‌پردازى‌هاى نوين در حوزه تفسير و علوم قرآن‌

مؤلف محترم در ضمن مقدمه وزين و علمى خويش و نيز در ضمن تفسير، نظريه‌هاى جديدى عرضه كرده كه هر كدام در جاى خود قابل بررسى و استفاده است؛ از جمله:

١. نظريه بطن‌

ايشان در مورد تأويل و بطن، ديدگاه خاصى ارائه مى‌كنند و آن را مدلول التزامى آيه مى‌دانند كه با الغاى خصوصيت به‌دست مى‌آيد. يعنى پيام كلى آيه بر همه عصرها قابل تطبيق است.[١] مؤلف محترم با اين شيوه، بسيارى از احاديث پيامبر و اهل بيت (ع) را توجيه و تفسير مى‌كند.[٢]

اين ديدگاه مى‌تواند تحولى نوين در تفسير قرآن به شمار آيد و رمز جاودانگى قرآن باشد، به‌طورى كه قصه‌ها و آيات قرآن را از حالت يك كتاب تاريخى خارج مى‌سازد و به‌صورت يك دستور زندگى براى همه زمان‌ها و مكان‌ها و پاسخ‌گويى نيازهاى جديد بشر و با پديده‌هاى نو قابل انطباق مى‌سازد.

توضيح اين نظريه در مباحث گذشته به‌صورت مختصر آمد و توضيح مفصل آن نيازمند مقاله مستقل است.

٢. نظريه تداعى معانى در تفاسير عرفانى‌

ايشان استفاده‌هاى عرفانى از آيات قرآن را خارج از حوزه تفسير و از نوع‌

[١] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، صص ٣٦- ٢٩.

[٢] . همان، ص ٤٩.