معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٩٧ - عوامل پيدايش ديدگاه تحريف

به كاستى در قرآن ندارند.[١]

عوامل پيدايش ديدگاه تحريف‌

به نظر مى‌رسد سه عامل بنيادى در گرايش به نظريه تحريف از سوى برخى نويسندگان نقش‌آفرين بوده است:

١. وجود روايات تحريف؛ ٢. ابهام در تاريخ گردآورى قرآن؛ ٣. كمرنگى طرح مسأله امامت در قرآن.

١. وجود روايات تحريف؛ بايد اذعان كرد كه شمار رواياتى كه از آن‌ها وقوع كاستى در قرآن استفاده مى‌شود، در جوامع روايى فريقين قابل توجه است؛ اما با اين حال، نظير بسيارى ديگر از مباحث عرصه دين‌شناسى، وجود روايات نبايد معيار گرايش به يك نظرگاه باشد؛ زيرا هر باريك‌انديشى پس از بررسى سندى و محتوايى اين روايات، به زودى به اين نتيجه رهنمون مى‌شود كه اين دست از روايات افزون بر ضعف و سستى سند، تعارض با يكديگر و عدم دلالت بسيارى از آن‌ها بر مدعا، با آيات روشن قرآن مبنى بر مصونيت آن از هرگونه دخل و تصرف و كاستى نيز ناسازگاراند و به حكم اصل «عرضه روايات به قرآن و مردود بودن آن‌ها در صورت مخالفت با قرآن»، بايد كنار گذاشته شوند. به همين جهت است كه جز مدعيانى اندك و انگشت‌شمار، عموم دانشوران مسلمان هرگز فريفته اين دست از روايات نشده‌اند.

٢. ابهام در تاريخ گردآورى قرآن؛ به دليل وجود روايات متعارض و گفتارهاى گوناگون كه از صحابه و تابعان در چگونگى ضبط و نگارش قرآن بر جاى مانده، دو نكته اساسى درباره جمع و تدوين قرآن در هاله‌اى از ابهام قرار دارد:

[١] . براى آگاهى بيشتر از دلايل مصونيت قرآن از تحريف و نقد شبهات مخالفان ر. ك: محمد هادى معرفت، صيانه القرآن من التحريف، و ترجمه آن از نگارنده با عنوان تحريف‌ناپذيرى قرآن؛ سيد جعفر مرتضى عاملى، حقائق هامه حول القرآن الكريم؛ جوادى آملى، نزاهت قرآن از تحريف، تحقيق و تنظيم از نگارنده؛ علوم القرآن عند المفسرين، ج ١، صص ٥٥٩- ٤٨٣؛ البيان فى تفسير القرآن، صص ٢٣٥- ١٩٧.