معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٨٧ - ويژگىهاى كتاب التمهيد

نيز نشانگر اين مدعا است. در بررسى مباحث جلدهاى‌ التمهيد نظير مبحث تأويل، محكم و متشابه و اعجاز، مواردى از اين اهتمام را يادآور شديم.

٥. حاكميت صبغه نقد و نوآورى در مباحث كتاب؛ ساليانى كه نگارنده با استاد معرفت حشر و نشر داشته و از نزديك با قلم و آثار ايشان آشنا بوده و تا اين اواخر در منزل ايشان در مباحث فقهى كه براى گروهى خاص ارائه مى‌شد، شركت داشتم، گريز ايشان از تقليد و مفتون نشدن به آراى ديگران و نظرات پيشينيان در عين رعايت احترام به آنان در روحيه ايشان، هميشه مشهود بوده است. اين امر در مباحث كتاب‌ التمهيد نيز مشهود است. ايشان به‌رغم احترام شايان توجهى كه براى شخصيت و آراى آيت‌الله خوئى و علامه‌ طباطبايى‌ قائل است، در مواردى با قاطعيت، ديدگاه‌هاى آنان را مورد نقد قرار داده و در مواردى نيز همچون نسخ مشروط، ديدگاهى بديع ارائه كرده است.

٦. اهتمام به مباحث ميدانى در كنار مباحث مبنايى و نظرى؛ چنان كه در بررسى مباحثى همچون محكم و متشابه، قرائات، ناسخ و منسوخ و اعجاز اشاره كرديم، استاد معرفت تنها به ارائه مباحث نظرى و مبنايى اكتفا نكرده و با حوصله زياد به بررسى آحاد آيات پرداخته است.

ايشان به نگارنده مى‌فرمود: در بحث محكم و متشابه، هزار آيه تفسير شده است و هنگامى كه يكى از بزرگان حوزه انتقاد داشت كه اين مباحث جزو تفسير است نه علوم قرآنى؛ در پاسخ آن عالم محترم توضيح دادم كه بررسى ميدانى آيات قرآن را از جمله اهم مباحث علوم قرآن مى‌دانم.

٧. قلم استوار و محكم؛ از جمله ويژگى‌هاى قابل تحسين آثار قلمى استاد معرفت كه در كتاب‌ التمهيد نيز خودنمايى كرده، بهره‌مندى از قلمى بسيار استوار، محكم، با روح و صبغه عربى ناب و اصيل است كه كمتر در آثار عالمان ديگر مشاهده مى‌شود. نگارنده خود از استاد از راز اين امر جويا شد. استاد در پاسخ فرمود از اوان خردسالى به خواندن كتاب‌هاى رمان و ادبيات نويسندگان مشهور عرب همچون‌ جرق جرداق‌، طه حسين‌ و شبلى شميل‌ علاقه و اهتمام ويژه داشتم. اين ممارست در غناى قلم ايشان مؤثر افتاد و در