معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٨٤ - نگاهى به مباحث جلد پنجم و ششم كتاب التمهيد

هدف قرآن هماهنگ است، در قرآن انعكاس يافته. بنابراين از انعكاس آيات علمى در قرآن بايد به‌ «اشارات عابرة» ياد كرد.[١] استاد معرفت براى تقويت ديدگاه خود به روايتى از حكمت نهج‌البلاغه استناد مى‌كند كه از لابه‌لاى آن به‌دست مى‌آيد كه در انسان استخوان (استخوان حلزونى) مى‌شنود. ايشان متذكر مى‌شود كه اين مطلب علمى را از پدر خود شيخ على معرفت‌ آموخته است.[٢]

٢. به‌رغم آنكه صاحب‌نظرانى همچون‌ ابوالفضل مرسى‌ و ابوحامد غزالى‌ بر جامعيت حداكثرى قرآن تأكيد داشته و معتقدند كه علوم و دانش‌هاى زمينى و آسمانى در قرآن آمده است، اما استاد معرفت هم‌صدا با عموم صاحب‌نظران فريقين معتقد است كه قرآن جامع علومى است كه به دين و شريعت ارتباط پيدا مى‌كند. بنابراين مقصود از «كل شى» در آيه‌ وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‌ءٍ هر مسأله‌اى است كه به حوزه دين و شريعت مربوط مى‌شود.[٣]

٣. گرچه گروهى از قرآن‌پژوهان به اين دليل كه عرب معاصر نزول قرآن، اعجاز علمى قرآن را درك نمى‌كرد، تحدى قرآن نمى‌تواند شامل اعجاز علمى شود؛ اما استاد معرفت معتقد است كه تحدى، فراگير بوده و همه انسان‌ها در همه اعصار را در بر مى‌گيرد. بنابراين اعجاز علمى نيز مى‌تواند از جمله وجوه اعجاز قرآن باشد.[٤] آن‌گاه ايشان نمونه‌هايى از اعجاز علمى قرآن را برمى‌شمارد.

مؤلف‌ التمهيد اعجاز اخبار غيبى قرآن را شامل سه مرحله زمانى گذشته، حاضر و آينده مى‌داند. آنجا كه قرآن اخبار و گزارش پيامبران و امت‌هاى گذشته را منعكس ساخته است؛ به گونه‌اى كه پيامبر و عموم اعراب به خاطر امى بودن از آن‌ها مطلع نبوده‌اند، نظير داستان‌ مريم‌ و كفالت او به دست‌ زكريا، داستان‌ يوسف‌ و برادرانش، از نمونه‌هاى اخبار غيب گذشته است.[٥]

[١] . همان، ج ٦، صص ٧- ٦.

[٢] . همان، صص ١١- ٧.

[٣] . همان، صص ١٢٦- ١٣.

[٤] . همان، صص ٣٠- ٢٦.

[٥] . همان، صص ١٩٠- ١٨٧.