معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٧٨ - ١ تفسيرپذيرى آيات متشابه

ب. مبانى مفهوم‌شناسى آيات محكم و متشابه‌

در بخش اول، برخى از قواعد و اصول به‌عنوان مبانى مفهوم‌شناسى محكم و متشابه ذكر شد، كه محور آن، شناخت متشابه و تعريف آن و فرق آن با محكم و غيره بود.

حال در اين بخش، در صدد بيان مبانى استاد معرفت در فهم و شناخت و تأويل آيات متشابه خواهيم بود. براى آنكه مطالب گفته شده را از طرف ايشان ذكر كنيم و پس از آن، مورد بحث و تحليل قرار دهيم، لازم است موارد زير را به‌عنوان مبانى ايشان در فهم آيات متشابه نام ببريم:

١. تفسيرپذيرى آيات متشابه؛

٢. يكسانى روش فهم آيات متشابه با آيات محكم و منابع آن دو؛

٣. عدم جواز تمسك به ظواهر آيات متشابه؛

٤. توجيه آيات متشابه بخشى از تأويل است.

اينك به بررسى موارد فوق طبق آراى استاد مى‌پردازيم.

١. تفسيرپذيرى آيات متشابه‌

يكى از تفاوت‌هاى اساسى مبانى مكتب اهل بيت و مذهب اشاعره، پيرامون آيات متشابه است. شيعه به تفسيرپذير بودن اين آيات معتقد است اما اشاعره در بسيارى از موارد، بيش از ايمان به اين آيات را برنمى‌تابند. از طرف ديگر برخى معتقدند كه تفسير آيات متشابه در اختيار امامان معصوم است و ديگران را نشايد كه در اين عرصه بينديشند.[١]

مبناى استاد معرفت، تفسيرپذير بودن آيات متشابه براى تمامى انسان‌هايى است كه قواعد تفسير را رعايت كنند و صلاحيت ورود در اين مجال را دارا باشند.

نيز ايشان نقش امامان در تفسير را نقش راهنما و كليدى مى‌داند كه خواسته‌اند روش تفسير را به ما ياد دهند و در صدد آن نبوده‌اند كه باب فهم را بر روى ما ببندند و تفسير آيات را تنها با مراجعه به روايات درك كنيم و بدون‌

[١] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٣، ص ١٥.