معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٥٠ - كليات بحث

عروض متشابهات جديد باز باشد.

كليد واژه‌ها: محكم، متشابه، متشابه عرضى، مبهمات قرآن.

پيش‌درآمد

كنگره فقيه مفسر، قرآن‌پژوه معاصر، حضرت آيت‌الله معرفت (طاب الله ثراه بوابل رحمته) انگيزه‌اى شد براى رويكرد و تعمق در انديشه‌ها و ديدگاه‌هاى تفسيرى معظم‌له و عرضه اندوخته‌هاى علمى و انظار بديع قرآنى از ناحيه صاحب‌نظران قرآن‌پژوه كه خود جاى سپاس و تشكر از برگزاركنندگان آن دارد.

در اين مقال- به فضل حق- راز محكم و متشابه را كه يكى از مباحث علوم قرآنى و تفسيرى است، از زاويه نگاه ظريف و جامع و دقيق حضرت آيت‌الله معرفت (ره) پى‌مى‌گيريم و آرا و نظرات ايشان را تطبيقى بر مى‌رسيم به اميد رفع مهجوريت از قرآن و انس همگان با آن و حاكميت اين ذخيره الهى در همه شئون زندگى.

كليات بحث‌

پيشاپيش ورود به بحث، نكاتى چند شايسته تعمق و تأمل است:

١. تقسيم آيات قرآن به محكم و متشابه امرى اجتناب‌ناپذير و صريح آيه ٧ سوره آل عمران است:

هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ.

اين تقسيم، حكيمانه و داراى اسرار و رموزى است كه به آن اشاره خواهد شد؛ ولى خود آيه محكم و متشابه جزو آيات محكم قرآن است، وگرنه اين تقسيم پذيرفتنى نبود و مشكل متشابهات قرآن حل نمى‌شد.

٢. بررسى‌هاى غيرعالمانه و بى‌توجهى به ثقل اصغر و مراجعه نكردن به‌