معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٤٧ - نتيجه

طه* ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى‌* إِلَّا تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشى‌* تَنْزِيلًا مِمَّنْ خَلَقَ الْأَرْضَ وَ السَّماواتِ الْعُلى‌* الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى‌.[١]

يا آيات زير از سوره مدَّثّر:

ثُمَّ أَدْبَرَ وَ اسْتَكْبَرَ* فَقالَ إِنْ هذا إِلَّا سِحْرٌ يُؤْثَرُ* إِنْ هذا إِلَّا قَوْلُ الْبَشَرِ* سَأُصْلِيهِ سَقَرَ* وَ ما أَدْراكَ ما سَقَرُ* لا تُبْقِي وَ لا تَذَرُ* لَوَّاحَةٌ لِلْبَشَرِ.[٢]

مسأله طول آيات‌

يكى از تناسب‌هاى آهنگين و جنبه‌هاى اعجازى نظم‌آهنگ قرآن، طول آيات است. اين امر از آنجا ناشى مى‌شود كه تغيير طول آيات در سُوَر مختلف، امرى تصادفى نيست و تدبّر در اين زمينه نكات ارزشمندى به نظر مى‌آورد، با اينكه تمامى آن‌ها در كمال سادگى و بدون آلايش به وقوع پيوسته و ايجاد شده‌اند، اثرى از ساختگى بودن و يا تكلّف در طول آيات مشهود نيست. در هر يك از آن‌ها واژه‌ها بسيار روان جريان يافته و تفكر، تدبّر و تأمّل در احساسات مبهم آدمى را برمى‌انگيزد. همه آن‌ها تجسّمى از رقّت مى‌باشند كه گويى در دستان خالقشان ذوب شده‌اند و نظم و آهنگى اصولى و پايدار و قاعده‌مند در آنان تجلّى مى‌يابد. اين مسأله همچنين تناسب معنوى و وحدت بى‌بديلى را بين آيات و سوره‌هاى مختلف قرآنى باعث شده است و به شكل‌هاى گوناگون كوتاه، بلند و ميانى متجلّى و با اهداف خاصّى ايجاد شده‌اند.[٣]

نتيجه‌

در اين مقاله موارد زير به‌عنوان نتيجه جلب نظر مى‌كند:

١. يكى از مهم‌ترين جنبه‌هاى اعجاز بيانى قرآن كريم- كه مورد توجّه و بحث در انديشه‌هاى قرآنى آيت‌الله معرفت (ره) بوده است- نظم‌آهنگ‌

[١] . طه، آيات ٥- ١.

[٢] . مدثر، آيات ٢٩- ٢٣.

[٣] . ر. ك: فصلنامه بينات، ش ٦، مصاحبه با آيت‌الله معرفت، صص ٩٧- ٩٦؛ محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٤٠٧- ٤٠٥؛ همچنين فصلنامه بينات، ش ٢٥، صص ٥٩- ٥٧.