معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٣٧ - مفهوم نظمآهنگ

به درخت آتش در بقعه مباركه در كرانه وادى ايمن مى‌كشاند.[١]

نسيم قدسى چنين مى‌فرمايد:

إِنِّي أَنَا اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ.[٢]

آيت‌الله معرفت (ره) در مفهوم نظم‌آهنگ، سه جزء اصلى را از پايه‌هاى بنيادى جاذبيت قرآن دانسته و معتقدند كه آن‌ها سنگ بنيادين ساختار سحرانگيز قرآن را تشكيل مى‌دهند. اين سه عامل، چنان بهم‌آميخته و در هم ريخته‌اند، كه نتوان نقش هر يك را در جاذبيت قرآن جدا نشانه رفت.

١. سبك؛ به معنى ريخته، شكل‌گيرى (هندسه) سخن را عهده‌دار مى‌باشد، كه قرآن در اين زمينه نوآورى كرده، سبك نوينى ارائه داده، از وزن شعر و نواى سجع، هر دو بهره گرفته، سبكى آفريده است كه نه آن است و نه اين؛ و از هر دو بهتر است و والاتر.[٣]

٢. نظم؛ پيوند سخن، همچون دانه‌هاى به هم پكيده، واژه‌ها رديف يكديگر، و متناسب همديگر مى‌باشند، كه آواهاى حروف و زير و بم كلمات، همراز و همساز باشند. قرآن كريم رعايت نظم را با كمال عنايت دنبال كرده و در هر جمله و تركيبى از كلام خود، با نظم كلمات و تأليف عبارات، پيوندى استوار به وجود آورده، خوش‌تيپ و خوش‌اندام، نرم و روان و آرام؛

فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ.

٣. آهنگ؛ آواى موسيقى سخن، كه از دو عامل قبل (سبك و نظم) به وجود آمده، به گونه‌اى كه چنان ساختار و اندامى، و چنين پيوند استوارى، اين‌گونه آهنگى را خواستار است. به‌ويژه آنكه از حرف مد و لين در اين زمينه، كمال استفاده را كرده، جوش و خروشى به آهنگ تلاوت بخشيده، وجد و شعفى در شنوندگان به وجود مى‌آورد. از اين‌رو ضرورت دارد كه تلاوت كننده، آهنگ تنظيمى قرآن را بداند و بر اسرار و رموز آن واقف باشد، و كاملًا آن را رعايت كند، تا نقش اعجاز بيانى قرآن را به‌خوبى و با دقّت ايفا كند.

[١] . ر. ك: النبأ العظيم، صص ٩٩- ٩٤.

[٢] . قصص، آيه ٣٠.

[٣] . ر. ك: شميم معرفت، ش ٣، ص ١٥.