معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٢٥ - ج آب، منشأ حيات موجودات

كنابه از آن است كه خداى تعالى بود و هيچ چيز با او نبود، و خداوند پيش از آفرينش جهان، ابتدا آب، سپس همه مخلوقات را از آب آفريد.

قرآن كريم در چند جا اشاره دارد كه ريشه زندگى، هم در منشأ و پيدايش و هم در صحنه هستى و تداوم حيات، همه از آب است. مى‌فرمايد:

وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْ‌ءٍ حَيٍّ.[١]

هر چيز زنده‌اى را از آب پديد آورديم.

وَ اللَّهُ خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِنْ ماءٍ.[٢]

خدا هر جنبنده‌اى را از آب آفريد.

درباره انسان مى‌گويد:

وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً.[٣]

و او است كه از آب بشرى آفريد.

مقصود از اين آب، همان آبى است كه سر منشأ همه موجودات است. چنان‌چه در آيات فوق آمده است، يا منظور از آب، نطفه است، چنان‌چه در آيه:

خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ؛[٤]

[آدمى‌] از آبى جهنده آفريده شد.

أَ لَمْ نَخْلُقْكُمْ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ؛[٥]

مگر شما را از آبى پست نيافريديم؟

مقصود از «پست» بد بو و نفرت‌آور، بر حسب ظاهر است. ولى بيشتر مفسرين بر اين عقيده‌اند كه منظور از «ماء» همان پديده نخستين است:

أول ما خلق الله الماء؛[٦]

نخستين چيزى كه خدا آفريد آب بود.

كه تمامى پديده‌ها از آن ريشه گرفته‌اند، زيرا بذر نخستين موجود زنده تنها

[١] . انبياء، آيه ٣٠.

[٢] . نور، آيه ٤٥.

[٣] . فرقان، آيه ٥٤.

[٤] . طارق، آيه ٦.

[٥] . مرسلات، آيه ٢٠.

[٦] . تفسير فخر رازى، ج ٢٤، ص ١٦.