معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٢٢ - ب دشوارى تنفس در ارتفاع بالا

و احساس درد و رنج است. واژه‌هاى «صَعُود» و «صَعَد» بر دامنه‌هاى صعب‌العبور اطلاق مى‌شود و براى هر امر دشوار بسيار سخت به كار مى‌رود. در سوره جن آمده است:

وَ مَنْ يُعْرِضْ عَنْ ذِكْرِ رَبِّهِ يَسْلُكْهُ عَذاباً صَعَداً؛[١]

وهركه از ياد پروردگار خود روى گرداند، او را در عقوبت دشوارى در مى‌آورد.

در سوره مدثّر نيز آمده است:

سَأُرْهِقُهُ صَعُوداً؛[٢]

او رابه سخت‌ترين عقوبتى دچار مى‌سازم.

از اين رو معناى‌ كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ چنين مى‌شود: او مانند كسى است كه در لايه‌هاى مرتفع جوّ، دچار تنگى نفس و سختى و دشوارى فراوان گشته است. در واقع كسى كه خدا را از ياد برده- در زندگى- مانند كسى است كه در لايه‌هاى بالايى جوّ قرار دارد و دستخوش درد و رنج و سختى تنفّس است. لذا از اين تعبير (اعجازگونه) به‌خوبى به‌دست مى‌آيد كه اگر كسى در لايه‌هاى فوقانى جوّ فاقد وسيله حفاظتى باشد، دچار چنين دشوارى و تنگى نفس مى‌شود. اين جز با اكتشافات علمى روز قابل فهم نيست، كه در آن روزگار براى بشريت پوشيده بوده است.

پيشينيان بر اين عقيده بوده‌اند كه هوا فاقد وزن است، تا سال ١٦٤٣ م كه وسيله هواسنج توسط توريچلى‌ (١٦٤٧- ١٦٠٨) اختراع شد[٣] و بدين وسيله پى بردند كه هوا داراى وزن است. هم چنين پى بردند كه هوا تركيبى از گازهاى مخصوص است كه هر يك وزن مشخصى دارد و مى‌توان وزن هوا را در هر كجا با مقدار فشارى كه وارد مى‌آورد، سنجيد و هرچه از سطح دريا بالا رويم، از اين فشار كاسته مى‌شود. اكنون به‌دست آمده كه فشار هوا در سطح دريا، معادل ثقل لوله عمودى جيوه به ارتفاع ٧٦ سانتى متر است. همين فشار در

[١] . جن، آيه ١٧.

[٢] . مدثّر، آيه ١٧.

[٣] . ر. ك: پى ير روسو، تاريخ علوم، ص ٢٥٦.