اين انگيزه چنان قوت گرفت كه به استثناى دهه آخر عمر ايشان كه به تدوين‌ التفسير الأثرى الجامع‌ اختصاص يافت، سراسر عمر علمى ايشان را به خود اختصاص داد. افزون بر آن، با چنين رويكرد همه‌جانبه‌اى، ابعاد فقهى ايشان نيز تا حدود زيادى تحت‌الشعاع قرار گرفت. به‌گونه‌اى كه عموماً استاد معرفت را به‌عنوان يك انديشه‌ور طراز اول در زمينه علوم قرآن مى‌شناسند تا فقيهى متضلع و نوانديش. درحالى كه ايشان در حوزه علميه نجف و پس از مهاجرت به ايران در حوزه علميه قم، هماره مطالعات و تحقيقات فقهى و نيز تدريس آن را دنبال مى‌كرد. آنچه در اين بين كمتر مورد توجه قرار گرفته، نقش استاد ايشان- آيت‌الله‌ خوئى‌- در شكوفا ساختن ذوق و بالندگى استاد معرفت در زمينه علوم قرآنى است. به‌ويژه آنكه آيت‌الله‌ خوئى‌ در كنار تضلع در ساير علوم اسلامى به‌ويژه فقه و اصول، به تدوين تفسيرى به‌عنوان‌ البيان فى تفسير القرآن‌ روى آورد و تفسير سوره فاتحه را به فرجام رساند. و با تأسى از تفاسير كهن شيعه همچون‌ تبيان‌، مجمع البيان‌، صافى‌ و آلاء الرحمن‌، مباحث مقدماتى بسيار مفيدى در آغاز اين تفسير منعكس ساخت.

اين مباحث كه خود به منزله گنجينه علمى غنى‌اى در زمينه قرآن به شمار آمده و به‌عنوان مبانى مفسر در تفسير آيات نقش‌آفرينى مى‌كند، الگويى مناسب از غناى مباحث قرآنى در آثار شيعه به شمار مى‌رود. آيت‌الله‌ خوئى‌ در اين مباحث عميق قرآنى، احاطه و تضلع خود در عرصه علوم قرآن را به تصوير كشيد.[١]

بدون ترديد اين كتاب و به‌ويژه مباحث مقدماتى آن و نيز علايق آيت‌الله‌ خويى‌ به اين دست از مباحث- كه متأسفانه به دلايلى نيمه‌كاره ماند- در روى‌آورى استاد معرفت به علوم قرآن تأثير داشته است. در حقيقت مى‌توان‌

[١] . مباحث انعكاس يافته در مقدمه البيان عبارتند از: فضيلت قرآن، وجوه اعجاز قرآن، قرائات، حديث سبعه احرف، مصونيت قرآن از تحريف، جمع قرآن، حجيت ظواهر قرآن، نسخ در قرآن. اصول تفسير، حدوث و قدم قرآن.