معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٠٣ - ب تطبيق و تحميل نظريات علمى بر قرآن كريم

استنباط شده؟ چرا پيشينيان به آن پى نبرده و متأخرين نيز به آن توجهى ندارند؟

وى در ادامه در مورد آيات مورد استناد آن‌ها اشكال مى‌كند كه آيه‌ وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‌ءٍ[١] در مورد بيان فراگير احكام شريعت است و به جامعيت از جنبه تشريعى نظر دارد.[٢]

ب. تطبيق و تحميل نظريات علمى بر قرآن كريم‌

اين شيوه از تفسير علمى، در يك قرن اخير رواج يافته است و بسيارى از افراد با مسلّم پنداشتن قوانين و نظريات علوم تجربى، سعى كردند تا آياتى موافق آن‌ها در قرآن بيابند و هر گاه آيه‌اى موافق با آن نمى‌يافتند، دست به تأويل يا تفسير به رأى زده و آيات را بر خلاف معانى ظاهرى، حمل مى‌كردند.

مثال اين گونه تفسير، در تفسير آيه ١٨٩/ اعراف از عبدالرزاق نوفل‌ بيان شد كه «نفس» را، به معناى پروتون و «زوج» را الكترون معنا كرد و گفت: منظور قرآن، اين است كه همه شما را از پروتون و الكترون كه اجزاى مثبت و منفى اتم است، آفريديم.[٣]

در اين تفسير، حتّى معناى لغوى و اصطلاحى نفس را بيان نشده است.

اين گونه تفسير علمى، در يك قرن اخير، در مصر و ايران رايج و موجب بدبينى برخى دانشمندان مسلمان نسبت به مطلق تفسير علمى شد و يك سره تفسير علمى را به‌عنوان تفسير به رأى و تحميل نظريات و عقايد بر قرآن طرد كردند؛ چنان كه علّامه‌ طباطبايى‌، تفسير علمى را نوعى تطبيق اعلام كرد.[٤]

البتّه در مورد اين نوع تفسير علمى، حق با مخالفان آن است؛ چرا كه مفسّر در هنگام تفسير بايد از هرگونه پيش‌داورى خالى باشد، تا بتواند تفسير صحيح‌

[١] . نحل، آيه ٨٩.

[٢] . محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٣٤٤- ٣٤٣؛ محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٦، صص ٢٦- ١٣.

[٣] . عبدالرزاق نوفل، القرآن و العلم الحديث، ص ١٥٦.

[٤] . ر. ك: سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١، ص ٦ به بعد( مقدمه).