معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٩٢ - تحليل و بررسى

دليل عمده اكثر اين افراد آن بود كه همه علوم در قرآن وجود دارد؛ پس مى‌توان با دقت در آيات و با روش‌هاى خاص و با كمك علوم، آن‌ها را از آيات استخراج كرد.

٥. افرادى كه نظريه‌هاى ظنّى علوم را بر آيات قرآن تطبيق كرده‌اند. از جمله اين افراد مى‌توان از: فخر رازى‌ (در مورد استفاده سكون زمين از آيه ٢٢ بقره) علّامه مجلسى‌، ملاصدرا شيرازى‌، سيد عبدالرحمن كواكبى‌ و عبدالرزاق نوفل‌ نام برد.

البته گاهى برخى از اين افراد نظريه‌هاى علمى را بر قرآن تحميل كرده‌اند. همان طور كه‌ عبدالرزاق نوفل‌ در مورد آيه‌ هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ وَ جَعَلَ مِنْها زَوْجَها مى‌گويد:

مقصود از نفس واحد، همان پروتون و زوج همان الكترون است و اين دو عنصرى است كه اتم از آن‌ها تشكيل شده است.

وى اين مطلب را دليل اعجاز علمى قرآن شمرده است.[١] البته روشن است كه اين تفسير با معانى لغوى و اصطلاحى و ظاهر آيه سازگار نيست و نوعى تحميل نظر قرآن و تفسير به رأى است.

٦. گروهى در پى اثبات افكار انحرافى خود بوده‌اند و تلاش كرده‌اند كه با استفاده از علوم تجربى، معجزات پيامبران را كه در قرآن بيان شده است را توجيه كرده و انكار كنند. از جمله اين افراد مى‌توان از سر سيد احمد خان هندى‌، سيد امير على‌ و رشيد رضا (١٩٣٥- ١٨٦٥ م) در المنار نام برد.

رشيد رضا در ذيل آيه ٢٤٣/ بقره مسأله مرگ افراد را به شكست آن‌ها و از دست دادن استقلال و زنده شدن آنان را به استقلال و قوّت مجدّد تفسير كرده است.[٢] او ذيل آيه ٢٦٠ بقره، زنده شدن چهار مرغ را در داستان‌ ابراهيم‌ (ع) به تربيت و انس آنان تفسير كرده است.[٣] در حالى كه اين توجيهات مخالف ظاهر آيات و نوعى تفسير به رأى است.

شايد به خاطر وجود همين اشكالات بود كه افرادى همچون علّامه‌

[١] . عبدالرزاق نوفل، القرآن و العلم الحديث، ص ١٥٦.

[٢] . محمد رشيد رضا، المنار، ج ٢، ص ٤٥٨.

[٣] . همان، ج ١، ص ٥٥.